ŞİİRDE AHENK (SES VE RİTİM) - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

ŞİİRDE AHENK (SES VE RİTİM)

EDEBİYAT > ŞİİR (COŞKU VE HEYECANI DİLE GETİREN METİNLER) > ŞİİRDE AHENK (SES VE RİTİM)

ŞİİRDE AHENK (SES VE RİTİM)

*Bir şiirde ahenk, ses akışı, söyleyiş, ritim, ölçü ve her türlü ses benzerliğiyle sağlanır.
*Şiirde ritim,  vezin ve kafiye ile sağlanır.  
*Her dönemin kendine özgü bir ses ve ritim anlayışı olabilir.
*Şiiri düzyazıdan ayıran en büyük özellik ahenktir. Ahenk, uyum anlamına gelmektedir.
*Bir nazmı, şiir seviyesine yükselten en önemli belirleyici, ahenk unsurlarıdır.


ŞİİRDE AHENGİ SAĞLAYAN ÖGELER:

-Söyleyiş Tarzı (Vurgu - Tonlama)

-Armoni (Aliterasyon - Asonans)

-Ritim:

     


VURGU – TONLAMA:
*Bir kelimede hecelerden birinin veya birkaçının diğerlerine göre daha baskılı, daha kuvvetli söylenmesine vurgulama denir.
*Vurgu, hem kelimenin anlamını güçlendiren hem de şiiri ahenkli kılan bir unsurdur.  
*Türkçede vurgu, genellikle kelimelerin son hecesindedir.
*Anlatılmak istenen duygu veya düşüncenin daha etkili ifade edilebilmesi için, ses tonunu değiştirerek okumaya, tonlama denir.
*Tonlama ile acıma, üzüntü, özlem, hayranlık, sevgi, korku gibi duygular belirginlik kazanır.


ARMONİ:
*Art arda gelen dizelerdeki seslerin uyumu demektir.
*Bu uyum, birbirine yakın ünlü ve ünsüz seslerin tekrar edilmesiyle sağlanır. İki başlıkta ele alınır:

a)Aliterasyon: Dizelerde, ünsüz seslerin (sessiz harflerin) art arda tekrar edilmesiyle elde edilir.

Eylülde melul olduğu gönül soldu da lale
Bir kâküle meyletti gönül geldi bu hale        “l” ler aliterasyon.

b)Asonans: Dizelerde, ünlü seslerin (sesli harflerin) art arda tekrar edilmesiyle elde edilir.

Neysen sen, nefes sen, neylersin neyi  
Neyzensen, nefessen, neylersin neyi           “e” ler asonans.

RİTİM:
*Şiirdeki ritmin sağlanmasında ölçü ve uyak önemli bir rol oynar.


NAKARAT:
*Şiiri oluşturan bölümlerin (üçlük, dörtlük vb.) her birinin sonunda aynen tekrarlanan dizelerdir.

ÇOCUK
Böyle çıtır pıtır
Çıtırdamazdı ocaklar
Sen olmasan

Mırıl mırıl
Ninni bilmezdi dudaklar
Sen olmasan

Neye yarardı oyuncaklar
Sen olmasan
Ve soğurdu, yavrum, kucaklar
Sen olmasan                           (Arif Nihat Asya)


KELİME VE KELİME GRUPLARININ TEKRARI:
*Şiirde ahengi sağlayan unsurlardan biri de bazı kelimelerin ve kelime gruplarının tekrarlanmasıdır:

Parça parça yarılmış öküz ardında,
Parmağı üç pare, tırnağı ak değil.

Utanır elin ayağın,
Korkarsın yakından görsen,
Eli el değil, ayağı ayak değil.


SES AKIŞI:
*Şiir okunurken seslerin içeriği yansıtacak şekilde vurgu ve tonlama yapılarak çıkarılmasıdır.

 
İçeriğe dön | Ana menüye dön