ŞİİRDE YAPI - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

ŞİİRDE YAPI

EDEBİYAT > ŞİİR (COŞKU VE HEYECANI DİLE GETİREN METİNLER)

ŞİİRDE YAPI

*Anlam ve ses kaynaşmasından oluşan birimlerin, bir düzene bağlı olarak birleşmesiyle şiir meydana gelir.
*Anlam ve ses kaynaşmasından oluşan birimlere, “beyit, bent, kıt’a, şiir cümleleri” denir. Ve bunlar nazım şekillerini ortaya çıkarır.
*Şiir birimleri bir tema etrafında birleşerek yapıyı oluşturur.
*Nazım şekilleri bir düzen gereksinimi çerçevesinde oluşur.
*Her dönemin, her şairin tercih ettiği şiir düzenlerinin de nazım şekillerinin oluşmasında etkisi vardır.

>Nazım Birimi:
*Bir şiirde, anlam bütünlüğü taşıyan en küçük parçaya “nazım birimi” denir.
*Nazım birimi, şiiri oluşturan yapı taşıdır.
*Şiir içindeki mısraların kümelenmesinden meydana gelen nazım birimi; kümede bulunan mısraların sayısına göre ad alır.

>Nazım Şekli (Biçimi): Nazım birimine ve kafiye örgüsüne göre manzumelerin aldığı biçimdir.
Örnek: Gazel, Murabba, Mesnevi, Koşma vs.

>Nazım Türü (Şiirin Türü): Şiirin konusuna göre çeşididir.
Örnek: Epik, Lirik /  Koçaklama, Güzelleme vs.


NAZIM BİRİMLERİ:

a-MISRA (DİZE):
*Bir şiirin her satırına dize (mısra) denir.
*Bir şiirin parçası olabildiği gibi tek başına bir anlam da taşıyabilir.

*Azade Mısra: Divan edebiyatında tek mısradan oluşan şiirlerdir.

Örnek:
Ol mahiler ki derya içredir deryayı bilmezler.” (Hayali)

*Mısra-ı Berceste: Divan edebiyatında şiirdeki en güçlü, en güzel dizeye verilen addır.

Örnek:  
Âvâzeyi bu âleme Dâvûd gibi sal
Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş   (Bâkî)


b-BEYİT:
*Anlamın iki dizede tamamlandığı, anlamca ilişkili iki dizeden oluşan şiir bölümüdür.
*Divan şiirinin nazım birimidir.

Örnek:
Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı (Fuzuli)


c-KIT’A (DÖRTLÜK):
*Halk edebiyatında ve modern edebiyatta dört mısradan oluşan nazım birimidir.
*Divan edebiyatında dört mısradan oluşan nazım şeklidir.

Örnek:
Anlamaz, bilmezsin sen bizim halkı,
Sevgiyi bulasın, yakına gel ki...
Kalıplar gerçeği göstermez belki
Gönül perdeleri sökülsün de gör.  (Abdurrahim Karakoç)


d-BENT:
*Ölçülü ve anlamlı, birbirine bağlı ikiden fazla dizeden oluşan nazım birimidir.
*Şiirin her bir bölümüdür.
*Bendin mısra sayısı değişebilir.

Örnek:
Anlat bakır mangal yalnızlığını anlat
Anlat yalnızlığını rüyadan kalma halı
Ayaklara ışık tut vücutlara şarkı kat
Birbirinin içinde iki kardeşin eli
Anlat yalnızlığını rüyadan kalma halı  (Sezai Karakoç)

 
İçeriğe dön | Ana menüye dön