POSTMODERNİZM VE POSTMODERN ESERLERİN ÖZELLİKLERİ - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

POSTMODERNİZM VE POSTMODERN ESERLERİN ÖZELLİKLERİ

EDEBİYAT > BATI ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI(MODERN DÖNEM) > CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI > ANLATMAYA BAĞLI EDEBÎ METİNLER (HİKÂYE-ROMAN)

E- CUMHURİYET DÖNEMİNDE OLAY ÇEVRESİNDE OLUŞAN EDEBÎ METİNLER

1. ANLATMAYA BAĞLI EDEBÎ METİNLER (HİKÂYE-ROMAN)




d.POSTMODERNİZM VE POSTMODERN ESERLERİN ÖZELLİKLERİ:

*Postmodernizm, modernizmin bir uzantısı olarak 20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkmıştır.
*Postmodernizm “modernizmden sonra gelen, modern sonrası” anlamına gelir.
*Postmodernizm, modernizmin “sorgulanmadan, herkes tarafından kabul edilmesi gereken evrensel değerler olduğu” görüşünü reddederek ortaya çıkar.
*Postmodernizmde gerçeklik unsurundan çok “kurmaca” ön plandadır.
*Postmodern yazara göre, hayat bir oyundur.
*Yaşamı kurmacaya dönüştüren roman da oyun içinde oyundur.
*Yazar, kendi bireyselliğini egemen kılmaya yönelir.
*Tek bir konu, tek bir bakış açısından verilmez; çok yönlü, çok kültürlü, değişik bakış açılı romanlar yazılır.
*Bütünlük yerine, gerek bireyler ve kişilikleri açısından, gerekse olaylar açısından parçalanmışlık öne çıkar.
*Somut gerçeklikle soyut gerçeklik iç içe verilir.
*Tarih, edebiyatın malzemesi olarak görülüp yeniden üretilmeye çalışılır.
*Türk edebiyatına doğal bir süreçle değil de Tanzimat döneminde kültürel değişimle Batı’dan çeviri ve taklitlerle giren geleneksel roman, 1970′lerden sonra yerini modernist ve postmodernist romanlara bırakmıştır.
*Türk edebiyatında modernizm ile postmodernizm aynı zamanda görülmüştür.
*Türk edebiyatında postmodernizm, modernist özelliklerden 1990′lı yıllardan itibaren arınmaya başlamıştır.
*Hilmi Yavuz’un “Fehmi K’nın Acayip Serüvenleri”, Pınar Kür’ün “Bir Cinayet Romanı”, Hasan Ali Toptaş’ın “Bin Hüzünlü Haz, Gölgesizler”, Metin Kaçan’ın “Ağır Roman, Fındık Sekiz”, İhsan Oktay Anar’ın “Puslu Kıtalar Atlası, Kitabü’l Hiyer” adlı romanları ise Türk edebiyatında postmodernist edebiyatın en önemli ürünleridir.
*Postmodernist anlayış, “Dünya ne anlamlıdır ne de anlamsız, vardır o kadar.” (Alain Robbe Grillet) sözüyle özetlenebilir.
*Yazarlar, anlamsız yaşama anlam katılamayacağına inandıklarından eserlerde estetik bütünlüğü kaldırmak için çeşitli türlerde metin parçalarını bir araya getirirler.
*Bir romanda hem şiir hem günlük hem makale hem masal gibi türler kullanılır veya ansiklopedi maddesi, reklam yazısı gibi parçalar alıntılanır.
*Böylelikle türler iç içe geçer, geleneksel roman estetiğinden uzaklaşılır, yapıt artık roman değil, tanımlanamaz bir “anlatı” veya “metin” olur.


---------------------------------------------------------------------

POSTMODERN ESERLERİN (ROMANLARIN) ÖZELLİKLERİ:

*Postmodern romanlarda kurgulanmış bir “olay” yoktur.
*Postmodernist anlatılarda amaç, olay anlatmak değil, olayın oluşturduğu izlenimleri, duyguları anlatmaktır.
* “Karamsarlık, yalnızlık, bunalım, gerçek arayışı” gibi duygular ifade edilir.
*Postmodern romanlarda kronolojik bir olay veya anlatım yoktur.
*Zaman akışkan değil durağandır.
*Postmodern romanlarda yaşanan “an”lar vardır.
*Yazar, duruma göre zamanda geriye dönüş (yaşanılanı kesintiye uğratıp geçmişe bir parantez açarak) veya zamanda atlama gibi karışık zaman dilimlerini anlatır.
*Postmodern romanlarda, neden-sonuç veya başı-sonu sıralaması yoktur.
*Postmodern eserlerde “ilahi, I. tekil, III. tekil bakış açıları” iç içe kullanılır.
*Postmodern metnin tek/doğru ve mutlak bir yorumu yoktur, okur sayısı kadar yorumu vardır.
*Metin, birden fazla sonla bitirilebilir.
*Metinler, okurun yapıcı olmasını gerektiren bir okuma gerektirir.
*Yazar-metin-kahraman üçlüsünün yerine “okur” önemlidir.
*Postmodern metinlerde yazar, anlatımın bir kurmaca olduğunu okura hissettirir.
*Yazar, okurla konuşur ve anlatının bir hayal ürünü olduğunu vurgular.
*Metni yazma serüvenini olmadık yerde anlatarak metni nasıl kurguladığını okurla paylaşır.
*Bu anlatım tekniğine, “üstkurmaca” denir.
*Alaycı tutum benimsenir ve saçma bulunan durumlar alaycı bir üslupla anlatılır.
*Gerçek yaşamda karşılaşılan kişilerle hayal dünyasının kişileri, masal kişileri, çizgi film kahramanları birlikte verilebilir.
*Postmodern metinlerde amaç, “roman yazmak değil roman kurmak”tır.
*Postmodern romanlarda roman kişileri, başka romanların kahramanlarıyla konuşturulur veya kurgu içinde başka eserlere göndermeler yapılır. Buna “metinlerarasılık” denir.
*Postmodern romanlarda, kimi zaman başka türlerin “üslubu” taklit edilir. (pastiş)
*Kimi zaman belli bir metnin “konusu” taklit edilir. (parodi)
*Postmodern romanlar türlere ayrılır:
Üst kurmaca romanlar, bilimkurgu romanları, fantastik romanlar, büyülü gerçekçilik romanları
*Postmodernist anlatımda iki tür yaklaşım vardır:
Birincisi, “seçkinci/elitist” eğilimdir ki seçkin okur için yazılan metinleri kapsar.
İkincisi “sıradan” okura hitap eden “popülist” eğilimdir.
Örneğin, Murathan Mungan’ın “Üç Aynalı Kırk Oda” adlı metni popülist; Hasan Ali Toptaş’ın “Bin Hüzünlü Haz” adlı anlatısı popülizme hiç yer vermeyen seçkinci bir yapıttır.

Postmodernizmi Esas Alan Bazı Eserler:
Hasan Ali Toptaş – Bin Hüzünlü Haz, Gölgesizler
Metin Kaçan – Ağır Roman, Fındık Sekiz
İhsan Oktay Anar – Puslu Kıtalar Atlası, Kitabü’l Hiyel
Pınar Kür - Bir Cinayet Romanı

 
İçeriğe dön | Ana menüye dön