TİYATRO TÜRLERİ - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

TİYATRO TÜRLERİ

EDEBİYAT > METİN TÜRLERİ > TİYATRO > TİYATRO TÜRLERİ

TİYATRO TÜRLERİ:

1. GRUPLANDIRMA:

A)Müziksiz (trajedi, komedi, dram)


2.GRUPLANDIRMA:

KONULARINA GÖRE:
3) DRAM

TRAJEDİ (TRAGEDYA):  
*Trajedi, "çok acıklı, yürekler acısı" anlamına gelmektedir.  
*Oyun türü olan trajedinin konusu da acıklı konulardır.  
*İzleyicilerde uyandırdığı acıma ve korku duyguları aracılığıyla ruhu tutkulardan temizlemeyi amaçlayan tiyatrolardır.
*Trajedide olaylar, genellikle tarihten ve efsanelerden (mitolojiden)  alınır.  
*Kişiler, hükümdarlar ve soylulardır. Üstün özellikli kimselerdir.
*Eser tümüyle ağırbaşlı, ciddi bir atmosferde geçer.  
*Erdeme ve ahlaka büyük değer verilir.
*Trajedilerde uygunsuz sayılan, vurma, yaralama, ölme gibi acı veren olaylar, sahnede gösterilmez. Bu tür olaylar ve sözler, sahne arkasından duyurulur.
*Kusursuz bir üslubu vardır. Kaba sözlere yer verilmez.
*Üç birlik kuralına (yer, zaman, olay) uyulur.
*Oyunda korolara yer verilir. Diyalog ve koro bölümlerinden oluşur.
*Nazım halinde (manzum) yazılması ve değişmez kaidelere bağlı olması sebebiyle öbür tiyatro çeşitlerinden kolayca ayrılır.  
*Trajediler genellikle beş perdelik oyunlardır.  
*Çoğu felaketli sonuçlara bağlanır.
*İlk örnekleri M.Ö. 6. yüzyılda eski Yunan’da görülmüştür.

*Bazı klasik trajedi örnekleri:  
Aiskhylos'un Zincire Vurulmuş Prometheus'u,  
Sophokles'in Kral Oidipus'u  
Euripides'in Andromakhe'ı.

*Türün yazarları: Aiskhylos, Sophokles, Euripides, Corneille ve Racine.


KOMEDİ (KOMEDYA):  
*İnsanların ve olayların gülünç yönlerini sunan, hem güldüren, hem eğlendiren ve hem de iğneleyen tiyatro türüdür.
*Dalkavukluk, korkaklık, cimrilik, dalgınlık, ukalalık gibi insanlar için birer kusur olan huy ve alışkanlıklar abartılarak seyirciyi güldürecek tarzda sahneye konulur.
*Güldürerek düşündürmeyi amaçlar.
*Halkın diliyle yazılır. Her türlü söze, şakaya yer verilir.
*Konusunu,  hayattan ve günlük olaylardan alır.
*Kişiler halktan veya yüksek zümreden her çeşit insan olabilir.
*Kişilerin her türlü davranışı sahnede gösterilir.
*Birbirini izleyen diyalog ve koro bölümlerinden oluşur.
*Diyalog ve koronun birbirini takip ettiği komedyada beş bölüm ara verilmeksizin oynanır.
*Manzum olarak yazılır.
*Üç birlik kuralına uyulur.

*Her zaman ve her yerde rastlanan insan kusurlarını belli tiplerde göstererek ele alan komedilere “karakter komedisi” (Cimri / Moliere: Karakter komedisi);

belli bir toplumu veya bütün insanlığı ele alarak bozuk ve aksak yanlarını hicveden komedilere “töre komedisi” (Şair Evlenmesi / Şinasi: Töre komedisi);

edebi hicvin sahneye uygulanmış şekline “yergi komedisi”;  

şaşırtmaca ve kandırmacaya dayanan, bir derinliği olmayan, sırf güldürmek için yazılan komedilere de “entrika komedisi” denir. (Scapin'in Dolapları / Moliere: Entrika komedisi)

*Türün yazarları:   
Yunan – Aristophanes (Eşek Arıları), Mennadros;  
Latin – Plautus;  
Fransız – Moliere (Gülünç Kibarlar)


DRAM:  
*Hayatı olduğu gibi acıklı ve gülünç yönleriyle sahnede göstermek için yazılan tiyatro eseridir.
*Trajedi ile komedi arasında bir tiyatro türüdür. Trajik ve komik ögeler kaynaşmıştır.
*Sürekli olarak aristokrat zümrenin yaşayışının veya sadece hayatın gülünç taraflarının sahneye konması yeterli bulunmayarak, hayatı birçok tarafıyla temsil etme arzusundan doğmuştur.  
*Modern tiyatroya geçişi sağlamıştır.
*Türkçe karşılığı "acıklı olay"dır.  
*Konularını günlük olaylardan ya da tarihten alabilir.  
*Kahramanları her sınıftan (halk - soylu ayrımı gözetmeksizin) seçilebilir.
*Olay; hem acıklı, hem güldürücü olabilir.
*Üç birlik kuralına uyma zorunluluğu yoktur.
*Her çeşit olay ve konuşmaya sahnede yer verilebilir.
*Perde sayısı yazarın isteğine bağlıdır.
*Manzum ve düzyazı olarak yazılabilir.
*Dramın ciddi ve ağırbaşlı yazılmış şekline “piyes”, duygulandırıcı ve fazla heyecan verici olanına “melodram” denir.
*Melodram müzikli oyun demektir, yalnız günümüzde müzik kısmı atılmıştır.  
*Yine dram türlerinden olan "feeri" ise bir masalın sahneye konulmuş şeklidir. Kahramanları cin, peri, dev gibi düşsel varlıklardır. Olayın geçtiği yer ve zaman belli değildir.
*Türün yazarları:  
İngiliz – Shakespeare;
Alman - Goethe ve Schilller;  
Fransız - Victor Hugo (Cromwell)  


MÜZİKLİ TİYATRO:

a) Opera:  
*Sözlerinin tümü ya da çoğu "koro, solo, düet" biçiminde şarkılı olarak söylenen müzikli tiyatro eseridir.  
*Oyunculara, orkestra eşlik eder.
*Opera, insanların konuşmak yerine tiyatro oyununu şarkı söyleyerek sahneye koymasıdır. *Operanın tiyatrodan ayrılan başlıca özelliği, bir müzik bölümünün de bulunmasıdır.
*Trajedi ve dramın bütün sözlerinin müzikle bestelenmiş şeklidir.  
*Tamamı bestelenmiş olarak müzik eşliğinde sahnelenen operalar, kültür seviyesi yüksek olan toplumsal tabakalara seslenir.  
*Müzikli ve duygusal tiyatro eserleri içinde sanat değeri en yüksek tür olan operalarda, oyuncular eseri büyük bir orkestra eşliğinde sahneler.
*Olaylar acıklı ve hislidir.  
*Çok gösterişli dekor ve kıyafetler içinde sunulur.

b) Operet:  
*Eğlenceli, hafif konulu, içinde bestesiz konuşmalar da bulunan müzikli tiyatrodur.
*Daha çok halk için yazılmış eserlerdir.
*Sözlerinin müziksiz kısımları müziklerden çok olan tiyatro eserlerdir.  
*Operetlerde renk, ışık, kıyafetler ve dans en göze çarpıcı şekilde kullanılır.

c) Opera Komik:  
*Operetin, yüksek sınıf için yazılmış, besteli biçimidir.

ç) Vodvil:  
*Hareketli, eğlenceli bir konuya dayanan, içinde şarkılara da yer verilen hafif komedidir.  
*Bu nedenle vodvil, bir "komedi türü" olarak da gösterilir.

d) Bale:
*Konunun türlü dans ve davranışlarla anlatıldığı, müzikli, sözsüz tiyatro türüdür.  
*Daha çok lirik ve dram arası bir temada oynanan oyunlardır.  
*Diğerlerine nazaran estetiğe daha çok önem verilir.

e) Revü:
*Güncel espriler, skeçler ve monologlara yer veren, hafif ve eğlendirici sahne gösterisidir.
*Konu açısından bir bütünlüğü olmayan, birbirlerine gevşekçe bağlanmış, kendi başlarına anlamlı olan, tablolardan kurulu, ezgi, monolog, skeç, dans ve karşılıklı nükteli konuşmalardan oluşan bir gösteri biçimidir.

f) Skeç:
*Beş-altı dakikaya sığdırılan, tablolar şeklinde kısa, müzikal oyunlardır.
*Şakacı bir içeriğe sahiptir.
*Genellikle bir nükteyle son bulur.  
*Az kişili ve yalındır.  

g) Fars:
*Basit olay ve yergilerle dolu halk komedisidir.

h) Feeri:
*Masalların tiyatro sahnesinde dramatize edilmesinden doğan, olağanüstü varlıkların rol aldığı bir tiyatro türü.

I) Pandomim:
*Düşünce ve duyguları, müzik veya türlü eşyalar eşliğinde, bazen dansla, bazen de gövde ve yüz hareketleriyle yansıtmayı hedefleyen sözsüz oyun türüdür.  
*Yüz mimikleri, el, kol ve beden hareketleri kullanılarak tema anlatılmaya çalışılır.
*Pandomim (mim), evrensel bir tiyatro dili sayılır.

i) Komedi Müzikal:
*Vodvil veya komedi türü oyunların arasına müzik parçalarının konması şeklinde ortaya çıkan tiyatrodur.

 
İçeriğe dön | Ana menüye dön