AZİZ NESİN HAYATI, EDEBİ KİŞİLİĞİ VE ESERLERİ
SANATÇILAR > SANATÇILAR
AZİZ NESİN: (Mehmet Nusret Nesin) (1915-1995)
*Cumhuriyet edebiyatı şairi, yazar, gazeteci, yayımcı, mizahçı.
*İstanbul’da doğmuştur.
*Kısa süreli mahalle mektebine gitmiş, Kuran dersi almış ve hafız olmuştur.
*1925’te İstanbul Süleymaniye’de, Kanuni Sultan Süleyman İptidai Mektebinin üçüncü sınıfına sınavla girer.
*Darüşşafaka’nın 5. sınıfında devamsızlıktan okuldan atılmış; İzmit’te Akçakoca İlkokulundan sınavla diploma almıştır.
*1928’de Cağaloğlu’ndaki Vefa Ortaokulunun 6. sınıfına girmiş, devamsızlıktan kalmıştır.
*1929’da Davutpaşa Ortaokulunda 6. Sınıfta sınıf birincisi olur ve o yıldan sonra hep başarılı bir öğrenci olur.
*1930’da Çengelköy Askeri Okuluna 7. sınıftan girmiştir.
*1932’de Askeri Ortaokulu bitirmiş; Kuleli Askeri Lisesine girmiştir.
*Kuleli Askeri Lisesi’nden mezun olmuş; sonrasında Kara Harp Okulu ve Askeri Fen Okulunu bitirmiştir.
*Bir yandan da Güzel Sanatlar Akademisi Süsleme Bölümü'ne devam etmiştir.
*Göreve geldikten 3 yıl sonra görev ve yetkisini kötüye kullanma suçundan yargılanır ve ordudan uzaklaştırılır.
*Bir süre bakkallık, muhasiplik gibi işler yaptıktan sonra 1945 yılında Sedat Simavi’nin çıkardığı "Yedigün" dergisinde işe başlar.
*Birçok dergi ve gazetede redaktörlük, oyun yazarlığı, köşe yazarlığı yapmıştır.
*1946'da, ilk bağımsız yapıtı “Parti Kurmak ve Parti Vurmak” adlı 16 sayfalık broşürü yayımlar.
*Sabahattin Ali ile birlikte Marko Paşa, Alibaba, Merhum Paşa, Malum Paşa adlarında mizah dergisi çıkarmışlardır.
*Mizahi yazıları pek çok dergi ve gazetede yayımlanmıştır.
*Bazı yazılarından dolayı hapis hayatı görmüştür.
*1952'de İstanbul'da Oluş Kitabevi'ni kurmuştur.
*1953'te Beyoğlu'nda bir ortağıyla "Paradi Fotoğraf Stüdyosu"'nu kurar.
*1954 yılında dönemin önemli dergilerinden “Akbaba”da yazılar yazmaya başlar.
*“Baştan” ve “Yeni Baştan” adında dergiler çıkarsa da bunlar kapatılmıştır.
*1955’te Kemal Tahir’le birlikte Düşün Yayınevi’ni kurmuştur.
*6-7 Eylül olayları nedeniyle 9 ay cezaevinde yatmıştır.
*Dolmuş, Yeni Gazete, Akşam, Tanin, Günaydın, Aydınlık gibi dergi ve gazetelerde, mizahi öyküler, röportajlar ve fıkralar yazarak hayatını sürdürür.
*1956 yılında İtalya'da yapılan Uluslararası Gülmece Yarışması'nda Altın Palmiye'yi "Kazan Töreni" adlı öyküsüyle kazanmıştır.
*1962'de tek başına, 42 sayı yaşayacak olan “Zübük” adlı mizah dergisini çıkarmıştır.
*1965 yılında, ilk kez pasaport almış ve yurtdışına çıkmıştır.
*Bu ilk gezisinde Almanya, Polonya, Sovyetler Birliği, Romanya ve Bulgaristan'a gitmiştir.
*1972 yılında Çatalca’da, kimsesiz çocukların eğitimi için Nesin Vakfı’nı kurar.
*1979 yılında Türkiye Yazarlar Sendikası Başkanlığı’na getirilmiştir.
*Aziz Nesin, yazdığı bazı yazılar nedeniyle tutuklanmış ve sürgüne gönderilmiştir.
*1995’te Çeşme’de vefat etmiştir.
*Aziz Nesin, toplumcu gerçekçi bir yazardır.
*Dünya edebiyatında da yer edinmiş mizah yazarlarımızdandır.
*Türk mizahını dünyaya tanıtmıştır.
*Genç mizahçılarımızın yetişmesini sağlamıştır.
*Subayken yazmaya başladığı için asıl adı Mehmet Nusret Nesin yerine "Aziz Nesin" takma adını benimsemiştir.
*Tüm yaşamı yazı masasıyla matbaalar arasında geçmiş; toplumcu düşünceyi kitaplardan çok yaşamın acı deneylerinden öğrenmiş ve bu acı deneylerini okurlarıyla güldürerek paylaşmıştır.
*Tüm eserlerinde sahip oluğu gözlem gücünü ve mizah yeteneğini büyük bir ustalıkla kullanmıştır.
*Nesin, yazı hayatına şiirle başlamıştır.
*Bir müddet şiir yazdıktan sonra mizah dışı gerçekçi hikâyeler yazar.
*Sonrasında mizahi hikâyelere yönelmiştir.
*Farklı türlerde yüzün üzerinde eseri bulunmaktadır.
*Aziz Nesin, sosyal gerçekçi bir anlayışla kitaplarını oluşturmuştur.
*Eserlerinde, toplumda yaşanan haksızlıklara, zulümlere, zıtlıklara ve siyasal çatışmalara -genelde- mizahi bir anlatımla yer vermiştir.
*Olumsuzlukları kınamıştır.
*En önemli özelliklerinden biri en sıradan olayları bile hikâye konusu yapabilmesidir.
*Toplumda yaşanan bütün abeslikleri, tuhaflıkları, komik şeyleri malzeme olarak kullanmıştır.
*Eserlerinden anlattığı kişiler, yergiye elverişli tiplerdir.
*Zıpçıktı, türedi ve değerleri çürümüş olan tipleri işlemiştir.
*Bu tiplemeler, toplumun belirli kesimlerinden tabana kadar yayılan erdemsizlik ve çürümeyi, alaylı, çarpıcı ve ironik bir şekilde gözler önüne serer.
*Sade, rahat ve oyunlu bir anlatımı vardır.
*Olayları ve konuşmaları tüm doğallığıyla eserlerine yansıtır.
*Mizahi anlatımın arka yüzünde trajedi kendini gösterir.
*Zaman zaman abartı öğesini kullanır.
*Anlatım dilinde zaman zaman aşırıya kaçan argo kelimler de kullanmaktan kaçınmamıştır.
*Aziz Nesin, ele aldığı komik vakaları, halk hikâyesi, halk masalları anlatım tekniklerinden ve meddah tekniğinden sentezlediği anlatım metotlarıyla aktarmıştır.
*Aziz Nesin, eserleri yabancı dillere en çok çevrilen Türk yazarlar arasındadır.
*Eserleriyle dünya çapında ve Türkiye’de pek çok ödül kazanmıştır.
*Ankara Uluslararası Film Festivali çerçevesinde verilen özel ödüllerin arasında "Aziz Nesin Emek Ödülü" verilmektedir.
*Edebiyat hayatında iki yüze yakın takma ad kullanmıştır.
*Bazı eserleri filme aktarılmıştır.
*Demirtaş Ceyhun onun için: "Çağımızın Nasrettin Hocası Aziz Nesin" der.
*Aziz Nesin: "Benim gülmecem,
1. Geleneksel Türk halk gülmecesinden kaynaklanır,
2. Toplumun sorunlarından esinlenir,
3. Çağdaş dünya insanlarının sorunlarını anlatır. Kısacası yaptığım, halk gülmecesidir."
AZİZ NESİN’İN ESERLERİ:
Broşür: Parti Kurmak ve Parti Vurmak (taşlama öykü)
Hikâye: Geriye Kalan, İt Kuyruğu, Yedek Parça, Fil Hamdi, Damda Deli Var, Koltuk, Kazan Töreni, Deliler Boşandı, Mahallenin Kısmeti, Ölmüş Eşek, Hangi Parti Kazanacak?, Toros Canavarı, Memleketin Birinde, Havadan Sudan, Bay Düdük, Gıdıgıdı, Aferin, Kördöğüşü, Mahmut ile Nigar, Hoptirinam, Gözüne Gözlük, Ah Biz Eşekler, Yüz Liraya Bir Deli, Bir Koltuk Nasıl Devrilir, Biz Adam Olmayız, Yeşil Renkli Namus Gazı, Bülbül Yuvası Evler, Sosyalizm Geliyor Savulun, Yaşasın Memleket, İhtilali Nasıl Yaptık, Rıfat Bey Neden Kaşınıyor, Vatan Sağolsun, İnsanlar Uyanıyor, Leyla ile Mecnun, Hayvan Deyip De Geçme, Seyyahatname (Duyduk Duymadık Demeyin), Büyük Grev, 70 Yaşım Merhaba, Kalpazanlık Bile Yapılamıyor, Maçinli Kız için Ev, Rüyalarım Ziyan Olmasın, Aşkım Dinimdir, Gözünüz Aydın Efendim, Herkesin İşi Gücü Var
Roman: Kadın Olan Erkek, Gol Kralı, Erkek Sabahat, Saçkıran, Zübük, Şimdiki Çocuklar Harika, Tatlı Betüş, Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz, Surnâme, Tek Yol
Anı: Bir Sürgünün Hatıraları, Poliste, Benim Delilerim, Salkım Salkım Asılacak Adamlar, Bir Vicdan Davası, Birlikte Yaşadıklarım Birlikte Öldüklerim, Mum Hala I-II, Unutulmayan Rüyalar, Böyle Gelmiş Böyle Gitmez-1 (Yol), Böyle Gelmiş Böyle Gitmez-2 (Yokuşun Başı), Böyle Gelmiş Böyle Gitmez-3 (Yokuş Yukarı), Aziz Nesin’in Güncesi-Mum Hala
Mektup: Canım Oğlum Canım Babacığım 1-2, Aziz Nesin–Ali Nesin Mektuplaşmaları, Aziz Nesin–Tahsin Saraç Mektuplaşmaları, Aziz Nesin–Meral Çelen Mektuplaşmaları
Çocuk Kitapları: Okullar İçin Kısa Oyunlar, Uyusana Tosunum, Bu Yurdu Bize Verenler, Pırtlatan Bal, Borçlu Olduklarımız, Aziz Dede'den Masallar, Ben de Çocuktum, Anıtı Dikilen Sinek, Nasrettin Hoca Gülütleri, Çocuklara En Güzel Masallar, Hayvanlar Takımı, Arkadaşım Badem Ağacı, Çocuklara En Güzel Öyküler, Memleketin Birinde (masal)
Çizgi-roman: Bilmem Ne Adası, Berber Nonoş, Baba Mirası, Deniz Aslanı, Bayan Aynur ile Bay Buyur, Bekarlık Sultanlıktır
Yazıları: Sora Sora Cennet Bulunur, Soruşturmada, Ah Biz Ödlek Aydınlar, Bulgaristan'da Türkler Türkiye'de Kürtler, Türkiye Şarkısı Nazım, Çuvala Doldurulmuş Kediler, Sanat Yazıları, Sporcu Milletiz Vesselam, Okuma Güncesi
Gezi: Duyduk Duymadık Demeyin, Dünya Kazan Ben Kepçe, Yurt Gezileri
Oyun: Biraz Gelir misiniz, Bir Şey Yap Met, Toros Canavarı, Düdükçülerle Fırçacıların Savaşı, Üç Karagöz Oyunu, Çiçu, Tut Elimden Rovni, Hadi Öldürsene Canikom, Beş Kısa Oyun, Bir Zamanlar Memleketin Birinde, Başarımı Karılarıma Borçluyum, Sait Hopsayıt, Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz, Hakkımı Ver Hakkı, Zat-ı Devletleri İbiş Hazretleri, Bütün Oyunları
Şiir: Azizname (taşlama), On Dakika, Sondan Başa, Sevgiye On Ölüme Beş Kala, Kendini Yakalamak, Hoşçakalın, Bir Aşk Var Bir de Ölüm, Sivas Acısı
Köşeyazısı (Fıkra): Bir Tutam Aydınlık, Az Gittik Uz Gitmek, Nutuk Makinesi, Merhaba, Suçlanan ve Aklanan Yazılar, Korkudan Korkmak, Ah Biz Ödlek Aydınlar
Söyleşileri: Bir Dokun Bir Dinle, Onursal Doktor Olamamanın Büyük Onuru, İnsanlar Konuşa Konuşa
Antoloji: Cumhuriyet Döneminde Türk Mizahı
Ödülleri
1956 - Altın Palmiye, İtalya (Kazan Töreni adlı öyküsüyle)
1957 - Altın Palmiye, İtalya (Fil Hamdi adlı öyküsüyle)
1959 - Gazeteciler Cemiyeti Fıkra Ödülü
1966 - Altın Kirpi, Bulgaristan (Vatani Vazife adlı öyküsüyle)
1968 - Milliyet Gazetesi 6. Karacan Armağanı Birincilik Ödülü (Üç Karagöz adlı oyunuyla)
1969 - Krokodil Ödülü, Sovyetler Birliği (İnsanlar Uyanıyor adlı öyküsüyle)
1970 - Türk Dil Kurumu Tiyatro Ödülü (Çiçu adlı oyunuyla)
1974 - Arkın Çocuk Edebiyatı İkincilik Ödülü (Pırtlatan Bal adlı öyküsüyle)
1975 - Lotus Asya-Afrika Yazarlar Birliği Ödülü
1977 - Bulgaristan Uluslararası Gülmece Kitapları Yarışması Hitar Petar Ödülü
1978 - Madaralı Roman Ödülü (Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz adlı romanıyla)
1984 - Erkekçe Başarı Ödülü (Tülsüyü Sevmek hikâye dalında en başarılı eser)
1985 - TÜYAP Halkın Seçtiği Yılın Yazarı
1990 - Tolstoy Altın Ödülü
1990 - Viyana Tiyatro Ödülü
1991 - Rüştü Koray Armağanı
1992 - Edebiyatçılar Derneği Onur Ödülü ve Altın Madalyası
1992 - Abdi İpekçi Barış ve Dostluk Ödülü
1993 - Carl Von Ossietzky Ödülü
1993 - Dionysos Şiir Ödülü.
1994 - CPJ Uluslararası Basın Özgürlük Ödülü
1995 - Orhan Apaydın Demokrasi ve Barış Ödülü
1995 - Hiroşima Vakfı Ödülü
