DİREKTÖR ALİ BEY - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

DİREKTÖR ALİ BEY

SANATÇILAR > SANATÇILAR

DİREKTÖR ALİ BEY: (1844 - 1899)

*Tanzimat Edebiyatı Birinci Dönem sanatçısı, müfettiş, tiyatro yazarı, mizahçı, seyyah.
*Düyûn-ı Umûmiye İdaresi’nin direktörlüğünü yaptığı için "Direktör" lâkabıyla anılır.
*İstanbul'da doğmuştur; asıl adı Mehmed Âlî'dir.
*Küçük yaşta Fransızca öğrenmiştir.
*Eğitiminden sonra müfettiş olarak değişik vilayetlerde gezmiştir.
*1899'da İstanbul'da ölmüş, Anadoluhisarı'nda defnedilmiştir.
*Başta tiyatro olmak üzere mizah ve seyahat edebiyatı alanlarında eser vermiştir.
*Tanzimat'tan sonraki Türk tiyatrosunun kuruluşunda büyük emeği geçen yazarlardandır.
*İlk mizah dergisi sayılan Diyojen'de yayımlanan yazıları, Türk mizah edebiyatının o devirdeki en güzel örnekleri kabul edilmektedir.
*Burada zaman zaman da devrin sosyal ve siyasî hayatını karikatürize etmiştir.
*Devrin önde gelen yazar ve tiyatrocularıyla birlikte Türk tiyatrosunun gelişmesine yardımcı olmuştur.
*Sahneye çıkan gayrimüslimlerin dillerindeki telâffuz bozukluklarının düzeltilmesi için fonetik ve diksiyon dersleri vermiştir.
*Âlî Bey'in telif ve tercüme tiyatro eserleri, komedi tiyatrosu türündedir.
*Tiyatro dili bakımından, özellikle halk söyleyişlerine yaklaşmış, halkın günlük konuşmalarından ve Türk dilini renklendiren pekçok klişe ve deyimden de yararlanmıştır.
*Tanzimat Tiyatrosu'nda, halk kaynaklarımızdan yararlanan ilk oyun yazarlarımız arasındadır.
*Âlî Bey'in, devrinde asıl şöhretini sağlayan yanı mizah yazarlığıdır.
*Diyojen, Çıngıraklı Tatar ve Hayal dergilerinde çoğu imzasız olarak yayımlanan mizahî yazılarında, siyasî mizah yanında sosyal mizaha yer vermiş; insanlığın ve toplum düzeninin genel mânâda kusur ve aksaklıklarını eleştirmiştir.
*İlk mizahî sözlük olan Lehçetü’l Hakayık’ı yazmıştır.
*Sanatçının 1871′de yazdığı “Seyahat Jurnali” adlı eseri edebiyatımızdaki batılı anlamda ilk günlük örneğidir.
*Şiirleri de vardır.
*Âlî Bey, Tanzimat sonrası Türk edebiyatının iddiasız, fakat önemli şahsiyetlerinden biridir.

DİREKTÖR ALİ BEY’İN ESERLERİ:

Tiyatro: Ayyar Hamza, Tosun Ağa, Kokana Yatıyor yahut Madam Uykuda, Misafir-i İstiskal (Hoşlanılmayan Misafir), Geveze Berber, Gavo Minar ve Şürekâsı, Letafet

Roman: Evlenmek İster Bir Adam (çeviri)

Gezi-Günlük: Seyahat Jurnali
     
Mizah: Lehçetü’l Hakayık (ilk mizah sözlüğü), Seyyareler (Gezegenler)

----------------------------------------------------------------------------------------


Ayyar Hamza: Moliere'in Les Fourberies de Scapin adlı eserinden adapte.

Tosun Ağa: Moliere'in ‘Georges Dandini’ adlı eserinden adapte; üç perdelik komedi; 1870'te Güllü Agop Tiyatrosu'nda Memiş Ağa adıyla oynandı.

Misafiri İstiskal: Tek perdelik komedi.

Kokona Yatıyor Yahut Madam Uykuda: Tek perdelik komedi.

Geveze Berber: İki perdelik komedi.

Gavo Minar ve Şürekâsı: Edmont Gondinet'den tercüme üç perdelik komedi.

Letafet: Üç perdelik operakomik.

Evlenmek İster Bir Adam: Paul de Kock'dan tercüme roman.

Seyahat Jurnali: Yolculuk gözlemleri, Hindistan gezisine ait notlar.

Lehçet ül-Hakayık: İlk Türkçe özdeyiş örneklerini içeren mizahî sözlük.

Seyyâreler: Mitolojik muhtevalı mizahî hikâye.

 
İçeriğe dön | Ana menüye dön