GÖNDERGE – GÖSTERGE – GÖSTEREN – GÖSTERİLEN - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

SONER HOCA İLE TÜRKÇE / EDEBİYAT

İçeriğe git

GÖNDERGE – GÖSTERGE – GÖSTEREN – GÖSTERİLEN

TÜRKÇE > KONULAR
GÖNDERGE – GÖSTERGE – GÖSTEREN – GÖSTERİLEN:

Gönderge:
*Dış dünyada yer alan, bir göstergenin belirttiği nesne veya varlık.
*Dil ile ifade edilebilcek her varlık bir gönderge olarak kabul edilir.

Gösterge:
*Kendi dışındaki bir şeyi gösteren, düşündüren, onun yerini alabilen, sözcük, nesne, görünüş veya olgulara “gösterge” adı verilir.
*İletişim etkinliğinde gösterge temel kavramlardan biridir. Çünkü iletişimde varlık ve objeler değil; onların sembolü olan göstergeler kullanılır.
*En yaygın ve en kullanışlı göstergeler, dil göstergeleridir.

Gösteren: Sözcük, resim, şekil, işaret vb. öğelere “gösteren” denir.

Gösterilen: Gösteren, akılda birtakım görüntüler oluşturuyorsa, bu da “gösterilen”dir.


*Dil bilimde dil ile ifade edilecek her varlık göndergedir.

*Göndergeyi (varlığı) dilde karşılayan dil işaretleri (sözcükler) ise göstergedir.

*Göstergenin somut yönüne (sözcüğü oluşturan ses işaretlerine, harflere) gösteren denir.

*Göstergenin soyut yönüne (varlığı karşılayan anlam yönüne) gösterilen denir.


Örnek:

>kalem (bir varlıktır) >GÖNDERGE

>kalem (sözcük) >GÖSTERGE

>k-a-l-e-m (sözcüğü oluşturan harfler) >GÖSTEREN

>yazı yazmaya yarayan araç (anlam) >GÖSTERİLEN



Göstergeler, dil göstergeleri ve dil dışı göstergeler olmak üzere ikiye ayrılır:

1. Dil Göstergesi:
*Söz veya yazıyla gerçekleştirilen her türlü etkinlik, eylemdir.
*Örneğin her sözcük, bir dil göstergesidir. Ancak "resim, şekil, işaret, hareket, jest ve mimikler" dil dışı göstergelerdir.

2. Dil Dışı Göstergeler:

Doğal gösterge: İlkbaharda ağaçların yeşermesi gibi her türlü doğal durum, “doğal gösterge”dir.

Sosyal gösterge: Görgü kuralları, trafik lambaları gibi unsurlar, “sosyal gösterge”dir.


DİL DIŞI GÖSTERGELER VE ÖZELLİKLERİ:

Belirti:
*Amacı olmayan, istem dışı gelişen doğal göstergelerdir.
*Belirtide gösteren ile gösterilen arasındaki ilişki, sebeplidir.
*Gece bir evin ışığının yanması, insanların yatmadığının belirtisidir, dumanın görülmesi ateşin olduğunu gösterir.

Belirtke:
*İletişim kurma, bir ileti aktarma, bir bilgi verme amacı içeren göstergelerdir.
*Gösteren ve gösterilen arasındaki ilişki sebepsiz ve uzlaşımsaldır.
*Trafik levhaları bu göstergelerdendir.

İkon:
*Dili kullanmadan bilgi ve iletileri aktaran görsel araçlardır.
*Resim, heykel, fotoğraf vb.

Simge:
*Bir toplumda gösterenle gösterilen arasında sürekliliğini koruyan, uzlaşımsal ve genellikle nedensiz ilişkiye dayanan görsel biçimdir.
*Bayrak, güvercin, zeytin dalı vb.

İçeriğe dön