HASAN İZZETTİN DİNAMO HAYATI, EDEBİ KİŞİLİĞİ VE ESERLERİ
SANATÇILAR > SANATÇILAR
HASAN İZZETTİN DİNAMO: (1909-1989)
*Cumhuriyet edebiyatı yazarı, şair, çevirmen, öğretmen.
*Trabzon’un Akçaabat ilçesinde doğmuştur.
*Babası ve ağabeyi Sarıkamış Harekâtında ölünce ailesi uzun yokluk günleri yaşamış ve kardeşleri teker teker hayatlarını kaybetmiştir.
*Dinamo, yetimhaneye verilir.
*Hayatına yön verecek ve romanlarına konu olacak yetimhane ve yatılı okul yılları başlar.
*Çeşitli yetimhanelerde kaldıktan sonra Sivas Öğretmen Okulu'na devam etmiştir.
*Hasan İzzettin 1931 yılında öğretmen okulunu bitirir.
*Adıyaman’daki bir buçuk yıllık öğretmenlik hayatından sonra Gazi Eğitim Enstitüsü Resim İş Bölümü'ne devam eder.
*Okulu bitiremeden mahkûm olur.
*1934 ve 1939 yılları arasında Ankara hapishanesinde bulunur.
*Cezaevinden çıktıktan sonra İstanbul’a yerleşerek profesyonel yazı hayatına başlar.
*1942’de yedek subaylık hakkını kazanmasına karşın er olarak askere sevk edilir.
*Dinamo, kaçışlar ve sürgünlerle askerliğini yedi yılda tamamlamıştır.
*Askerlikten sonra İstanbul’da yazı hayatını sürdürmeye çalışmış; kitaplarına yayın yasağı konulduğu dönemlerde müstear isimlerle eserler vermiştir.
*6/7 Eylül olayları döneminde altı ay tutuklu kalmış, ölene kadar May Yayınevinde danışmanlık yapmıştır.
*1989’da vefat etmiştir.
*Hasan İzzettin Dinamo’nun sanata ve şiire olan ilgisi yetimhanede başlar.
*İlk şiirleri, ortaöğrenim öğrenciliği yıllarında yayımlanmaya başlamıştır.
*Hasan İzzettin Dinamo ilk şiirini Giresun’da çıkan İzler dergisinde yayımlamıştır.
*İlk şiirlerinde Faruk Nafiz etkisi görülür.
*Başlangıçta hece ölçüsüyle şiirler yazan Dinamo, daha sonra serbest şiire geçerek toplumsal içerikli temalara ağırlık verecektir.
*Dinamo, 1931’de içinde kendisinin beş şiiri bulunan Adsız Kitap’ı arkadaşlarıyla birlikte çıkarmıştır.
*Şiirleri Ses, İnsan, Hamle, Küllük, Sokak, Yeni İstanbul, Yeni Edebiyat gibi birçok dergide yayımlanmıştır.
*Hasan Deniz imzasını da kullanmıştır.
*Hasan İzzettin Dinamo’nun şiirleri Nâzım Hikmet şiiriyle tanıştıktan sonra şekil ve muhteva olarak değişmeye başlamıştır.
*Hece yerini serbest şiire bırakmış; içerik de toplumsal konulara, sosyal eleştirilere kaymaya başlamıştır.
*Sivas-Erzurum tren yolunda çalışan askerlerin durumunu anlatan “Tren” şiiri hüküm giymesine sebep olmuştur.
*Ömrünün son yıllarında yazdığı şiirlerde, mitolojiden geniş çapta yararlandığı görülür.
*Dinamo’nun yaşadığı hapishane hayatı ve dışarıda geçirdiği kovuşturmalar, işsizlik, yokluk günleri; sosyal hayatta karşılaşılan problemler, eşitlik, özgürlük gibi konular romanlarının ve şiirlerinin ortak konusu olmuştur.
*Romanlarında açık ve anlaşılır bir dil kullanan sanatçı yaşadığı hayatın gelecek kuşaklarca bilinmesini ve özgür bir vatan için verilen mücadelenin unutulmamasını amaçlamıştır.
*Kutsal İsyan adlı sekiz ciltlik romanında, belgelere dayanan tanıklıklarla, Kurtuluş Savaşı yıllarını, toplumun tüm kesimleriyle verilen bir “varolma savaşı” ekseninde destanlaştırır.
*Kutsal Barış adlı romanıyla da Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasından Atatürk’ün ölümüne kadar geçen süreyi “kuruluş yılları” çerçevesinde, belge ve tanıklarla aktarır.
*Ülke çapında tanınması, şiirlerinden çok, bu romanlarıyla olmuştur.
*Kutsal Barış ile 1977 Orhan Kemal Roman Ödülünü, 1998 AFEKS 1. İstanbul Kitap Şefliği Özel Ödülünü alır.
HASAN İZZETTİN DİNAMO’NUN ESERLERİ:
Şiir: Adsız Kitap, Deniz Feneri, Mapusanemden Şiirler, Sürgün Şiirleri, Gecekondumdan Şiirler, Karacaahmet Senfonisi, Çoban Şiirleri, Nazımdan Meltemler, Tuyuğlar, Kavga Şiirleri, Özgürlük Türküsü, Ateş Ormanları Arasından
Roman: Ateş Yılları, Musa'nın Mapusanesi, Kutsal İsyan, Kutsal Barış, Koyun Baba, Musa'nın Gecekondusu, Açlık, Türk Kelebeği, Adalet Sıtması, Anadolu'da Bir Yunan Askeri, Sübyan Koğuşu, Öksüz Musa, Savaş ve Açlar
Hikâye: Savaşta Çocuklar, Kenti Yiyen Çocuk
Hatıra: 6-7 Eylül Kasırgası, İkinci Dünya Savaşı'ndan Anılar, TKP Aydınlar ve Anılar
Çeviri: Ana (M. Gorki’den), Faust (Goethe’den)
Diğer: Görgü kuralları ve fotoğrafçılık kitapları
