ORHAN ŞAİK GÖKYAY HAYATI, EDEBİ KİŞİLİĞİ VE ESERLERİ
SANATÇILAR > SANATÇILAR
ORHAN ŞAİK GÖKYAY: (1902-1994)
*Cumhuriyet
edebiyatı şairi, çevirmen, öğretmen, müfettiş, dil ve edebiyat
tarihi araştırmacısı.
*16
Temmuz 1902 tarihinde İnebolu’da
doğdu.
*İlk
öğrenimini Kastamonu’da “bir inanç ve şiir dünyasında”
geçirmiştir.
*Kastamonu’da
başladığı orta öğrenimini Aydın’da sürdürür ve
Kastamonu’ya döner.
*Kastamonu’da
idâdînin dokuzuncu sınıfında iken öğrenimine ara vererek bir
süre özel idarede kâtip olarak çalışır.
*Halk
dili ve edebiyatıyla ilgisi
bu yıllarda oluşur.
*İlk
şiirleri Açıksöz gazetesinde 1922
yılında yayımlanmıştır.
*Öğrenimini
sürdürmek için Ankara’ya gitmiş ve Ankara Dârülmuallimînden
Temmuz 1922’de mezun olmuştur.
*Giresun,
Samsun, Balıkesir gibi illerde öğretmenlik
yapar.
*Balıkesir’de
Çağlayan
adıyla bir edebiyat
dergisi çıkarmış, şiirlerini ve Gönül Kızı takma adıyla
“Aya
Mektuplar” başlığı
altında yazılarını yayımlamıştır.
*1927
yılında İstanbul’a giderek Dârülfünun Edebiyat Fakültesine
kaydolur.
*Yüksek
Muallim Mektebi imtihanını kazanır.
*Türkçe
dersi verdiği Türkologlar’la irtibatını devam ettirir.
*1930’dan
itibaren Kastamonu, Malatya, Edirne, Ankara, Eskişehir ve Bursa’da
öğretmenlik yaptı.
*Adıyla
özdeşleşen “Bu
Vatan Kimin?” adlı
şiirini Bursa’daki öğretmenliği sırasında yazmıştır.
*1938’de,
Dede Korkut hikâyelerini yayımlar ve “Dede
Korkut’un torunu” unvanını
alır.
*1941’de
Mûsiki Muallim Mektebi’ne öğretmen ve müdür olur.
*Irkçılık-Turancılık
davasından tutuklanıp 11 ay sonra beraat etmiştir.
*Çeşitli
görevlerden sonra 1967’de emekliye ayrılır.
*Orhan
Şaik Gökyay, yetmiş yıllık hocalık hayatında binlerce
öğrenci yetiştirmiştir.
*Tüm
kitaplarını Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları
Merkezi’ne bağışlamıştır.
*Dostları
tarafından “hocaların
hocası” unvanına
lâyık görülmüştür.
*1991’de
Devlet
Sanatçısı unvanı
ile ödüllendirilir.
*2
Aralık 1994’te ölmüştür.
*Orhan
Şaik Gökyay’ın hayatının ilk yarısında “şiir”,
ikinci yarısında “ilmî
araştırmalar” önemli
bir yer tutar.
*İlk
zamanlar,
şiirlerini genellikle aruzla
yazmış;
yaşadığı dönemin dilini ve Tanzimat sonrası Türk şiirine
hâkim olan söyleyiş tarzını benimsemiştir.
*Sonraki
dönemlerde ise hece vezniyle yazılmış
olan şiirlerinde halk
şiirinin tarz ve edası görülür.
*Saz
ve tekke şiirini özümsemiş, güzelleme ve koçaklama
türünü kullanmıştır.
*Vatan,
tabiat, kahramanlık, yalnızlık, dünyanın faniliği
gibi temaları işleyen
Gökyay; “Bu
Vatan Kimin?” adlı
şiirinin etkisiyle hamâsî
bir
şair olarak tanınır.
*Asıl
ustalık çalışmaları “İçlenme, Bana Bir Seslenen Var,
Karmakarışık, Zeytin Dalı, Hey Ne Şirin Bu Dünya, Gelibolu’da
Yazıcıoğlu’nun Çilehanesi ve Adres” gibi şiirleridir.
*Zamanının
büyük kısmını telif, tercüme eserlere ve Osmanlı dönemi
klasik eserlerini bugünkü dile aktarmaya ayırmıştır.
*Birçok
ansiklopedi maddesi hazırlar.
*Dede
Korkut ve
Kâtib
Çelebi üzerinde
önemli çalışmaları vardır.
*Makaleleri
arasında tenkit
yazıları büyük bir
yer tutar.
*Yazılarının
çoğunda eski medeniyet ve kültürümüzü yeni nesillere tanıtacak
konuları ele almıştır.
*Orhan
Şaik Gökyay, hayatı boyunca sürekli çalışmış ve ondan geriye
kalan çalışmalar; Osmanlı
tarihi, Türk edebiyatı, Türk folkloru gibi
birçok alanda kaynaklık edecek içeriğe sahiptir.
ORHAN
ŞAİK GÖKYAY’IN ESERLERİ:
Şiir:
Bu Vatan Kimin, Birkaç
Şiir-Poems
İnceleme-Araştırma:
Dede Korkut; Dedem
Korkudun Kitabı; Kâtip Çelebi’den Seçmeler; Molla Lûtfi;
Ankara Devlet Konservatuvarı Tarihçesi
Sadeleştirme-Düzenleme:
“Mercimek Ahmed,
Kābusnâme”; “Ahmed Râsim, Eşkâl-i Zaman”; “Evliya
Çelebi, Seyahatnâme”
Eleştiri:
Dûçent-nâme,
Destursuz Bağa Girenler, Güçlük Nerede?
Makaleler:
Eski, Yeni ve Ötesi
Çeviri:
Türklerde
Karagöz, Bahar Çelengi
