SEYYİD NESİMİ - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

SEYYİD NESİMİ

SANATÇILAR > SANATÇILAR

SEYYİD NESİMİ: (14. YÜZYIL)

*Divan ve tekke edebiyatı şairi, mutasavvıf, Hurufilik Halifesi.
*İmadeddin Nesimî, Azerî şairidir.
*Yaşadığı dönemde Azerbaycan’da Hurufîlik hareketi geniş ölçüde yaygınlaşmıştır.
*Nesimî, üstadı olan Fazlullah Naimi’den Hurufîliği öğrendikten ve kabul ettikten sonra bu tarikat uğrunda mücadele etmiştir.
*Şiirlerinde Hurûfi inancının izleri açıkça görülür.
*Eserlerinde, zamanın hâkim ideolojisine karşı olduğu görülür.
*Görüşlerinin İslâm dinine aykırı olduğunu söyleyenler, onu dinsizlik ve şeriat ilkelerine karşı çıkmakla suçlamışlardır.
*Bütün Hurufîler gibi Nesimî de takip edilmiş ve 1417 yılında Halep’te öldürülmüştür.
*Hayâtı efsaneleşmiştir.
*Alevî, bektaşî şairler arasında “Şâh-ı Şehid” adı ile îtibar kazanmıştır.
*Felsefî fikir ve yüksek sanat içerikli şiirleri, Yakın ve Ortadoğu şiirinde uyanışa vesile olmuştur.
*Nesimi, Azerbaycan edebiyatında felsefî şiirin temelini atmıştır.
*Türkçe şiirlerinde Nesimi, Farsça şiirlerinde Hüseynî mahlasını kullanmıştır.
*Şairin hemen hemen tüm eserleri, “insan” hakkında yazılmıştır.
*O, klâsik şiir şekillerini başarıyla kullanır.
*Kafiyeye önem vermiş; iç kafiye ve redifi fazlaca kullanmıştır.
*Eldeki verilere göre edebiyatımızda akis sanatını ilk kullanan şair, Nesimi’dir.
*Türkçe şiirlerinde ahenkli ve düzgün bir dil görülür.
*Aruzu en iyi şekilde kullanmıştır.
*Ayet ve hadisleri şiirine katmada (=iktibasta) başarılı bir şairdir.
*Dünyevî ve gerçek konuları işleyen eserleri de vardır.
*Aruz veznini Türkçeye uydurmak için gayret etmiştir.
*Şiiri, canlılığını tekrarlardan ve ahenkten alır.
*Aynı döneme denk gelen Kadı Burhaneddin kadar ileri düzeyde olmasa da tuyuğ yazmıştır.
*Türkçe (Azerice) ve Farsça olmak üzere iki divanı vardır.
*Dildeki ustalığı, mısra kurma üstünlüğü, samimiyeti ve lirizmi ile Yunus Emre'yi hatırlatan Nesimi; halk, tekke ve divan şairlerimiz üzerinde önemli etkilere sahiptir.
*Kanunî Sultan Süleyman, onun meşhur bir gazeline nazire yazmıştır.

SEYYİD NESİMİ'NİN ESERLERİ:
Türkçe Divan, Farsça Divan, Mukaddimetü’l-Hakâyık

-----------------------------------------------------------------------------------

Türkçe Divan
*Divan’ın bilinen en eski nüshası 1469 tarihlidir.
*Divan’ın 1524 tarihli Kahire nüshasındaki bazı gazellerinde Hüseynî mahlasını kullandığı görülür. *Farsça şiirleri bazı yazmalarda Türkçe şiirlerinin arasında yer almıştır.


Farsça Divan
*Bu divanda yer alan şiirler, sayı bakımından Türkçe Divan’a göre daha azdır.
*Nesîmî, Türkçe Divan’ı kadar çok okunan ve sevilen Farsça Divan’ında da Hurûfî inancını konu alan şiirler yazmıştır.
*Mesnevî, gazel, tercî'-i bend, müstezâd, rüba'î ve kıt'a nazım şekliyle yazılmış şiirlerin bulunduğu divandaki mesneviler, Türkçe mesneviler gibi uzun değildir.
*Nesîmî, Türkçe Divan'ında olduğu gibi Farsça Divan'ını da tamamlayamamış, 32 harfli Fars alfabesinden yalnız 14'ü ile kafiyeli şiirler yazabilmiştir.


Mukaddimetü’l-Hakâyık
*Nesîmî, Fazlullah-ı Hurûfî’nin Câvidân-nâme’sini esas alarak yazdığı bu Türkçe mensur eserde, çeşitli dinî konuları harflerle (Hurûfîliğe göre) açıklamaktadır.
*Eserde, Kur’an’daki hurûf-ı mukata’a, abdest, ezan, ikamet, zekât, oruç, hac, ana babaya iyilik, îmân-ı yakîn gibi konularla ilgili, harflerle rakamlar arasında bağlantılar kurularak yorumlar yapılır.

 
İçeriğe dön | Ana menüye dön