FİİLİMSİLER - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

FİİLİMSİLER

TÜRKÇE > KONULAR > FİİLİMSİLER

FİİLİMSİLER
(EYLEMSİLER)

(TÜM KONU)

*Kökü fiil olduğu halde, çeşitli ekler alarak, cümlede isim, sıfat, zarf olarak kullanılan sözcüklerdir.
*Fiilimsi ekleri yapım eki sayıldığından türemiş sözcüklerdir.
*İsim çekim eklerini alabilirler.
*Fiil gibi çekimlenemezler. Kip ve kişi eki almazlar.
*Eylem anlamını tamamen yitirmezler.
*Olumsuzluk eki alabilirler.
*Yan cümle kurarlar.
*Ek eylem alarak temel cümlenin yüklemi olabilirler.


FİİLİMSİLER GÖREVLERİNE GÖRE ÜÇE AYRILIR:


1)İSİM-FİİL (ADEYLEM)

Fiil+ -mek,-mak,-me,-ma,-ış,-iş,-uş,-üş  (Ma-y-ış-mak)

Voleybol oynamayı severim.
Onun gülüşüne sinir oluyorlardı.
Yürümek insanı rahatlatıyor.
Düşmesiyle kalkması bir oldu.
Kaçış planını iyi yapmalıyız.


Not: Bazı isim-fiiller, fiilimsi özelliğini kaybedip,  kalıcı isim oluşturabilirler.

Sarmaya bayılırım.
Kazmaları alıp, yola çıkalım.
Yazma eserler pahalı oluyor.
Ekmek parası için çalışıyor.
Denemeye kaç öğrenci girdi.
Dondurma yere düştü.


Not: Bir sözcüğün kalıcı isim olup, olmadığını anlamak için olumsuzunu yaparız. Olumsuzu yapılamıyorsa kalıcı isimdir.

Sarmamaya bayılırım. (Sarma, kalıcı isimdir. Olumsuzu yapılamıyor.)
Danışmamaya uğradım. (Danışma, kalıcı isimdir. Olumsuzu yapılamıyor.)


Not: Olumsuzluk eki ile “-me,-ma” isim-fiil ekini karıştırmamak gerekir.

Gelme dedim, geldi. (-me olumsuzluk eki.)
Gelmemesi beni sevindirdi. (1.si: olumsuzluk eki, 2.si: isim-fiil eki)


2)SIFAT-FİİL (ORTAÇ)

Fiil+ -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş

Görünen köy kılavuz istemez.
Yıkılası virane bizi perişan etti.
Ne bitmez çilemiz varmış.
İşe yarar bir tornavida bulamadım.
Tanıdık simalar görünmez oldu.
Gelecek günlerin ne getireceği belli olmaz.
Ölmüş eşek kurttan korkmaz.


Not: Sıfat-fiil, isimden önce gelip, onun sıfatı olarak kullanılır. Bazı durumlarda, bu isim düşer ve adlaşmış sıfat-fiil oluşur.

Gelen, gideni aratır.
Dün çarşıda bir tanıdığa rastladık.
Düşenin dostu olmaz.
Kırılacakları kutuya koyalım.


Not: “-r, -ecek, -miş, -dik” gibi fiil çekim ekleriyle sıfat-fiil eklerini karıştırmamak gerekir. Sözcük kişilere göre çekimlenemiyorsa sıfat-fiildir.

Kaçacağım bir gün bu yerden.  (Gelecek zaman eki)

Kaçacak yerim kalmadı. (Sıfat-fiil eki)

Pişmiş aşa su katmış.  (1. miş: sıfat-fiil eki; 2. miş: öğrenilen geçmiş zaman eki)

Düştük yollara, yine.  (Görülen geçmiş zaman eki)



3)ZARF-FİİL (BAĞ-FİİL) (ULAÇ)

Fiil+ -e, -ip, -ince, -erek, -ken, -meden, -meksizin, -dıkça, -eli, -r, -mez, -casına, -dığında, -esiye

O ağacı gördükçe seni hatırlıyorum.
Uyumaksızın iki gün yol aldık.
Son satırı yazıp veriyorum.
Gülünce yanakları al al oldu.
Yağmur yağarken hüzünlenirim.
Koşarak karşı kaldırıma geçti.
Ağlaya ağlaya göz yaşlarım kurudu.
Tedbirini almadan o mağaraya girmemelisin.
Pazara çıkalı iki saat oldu.
Gelir gelmez onu sordu.
İşi bitirdiğinde odama gel.


Not: Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz.

 
İçeriğe dön | Ana menüye dön