KESME İŞARETİ - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

KESME İŞARETİ

TÜRKÇE > KONULAR > NOKTALAMA İŞARETLERİ

Kesme İşareti ( ’ )

1. Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır: Kurtuluş Savaşını, Atatürküm, Türkiyemizin, Fatih Sultan Mehmete, Muhibbinin, Gül Babaya, Sultan Ananın, Mehmet Emin Yurdakuldan, Kâzım Karabekiri, Yunus Emreyi, Ziya Gökalptan, Refik Halit Karaymış, Ahmet Cevat Emredir, Namık Kemalse, Şinasiyle, Almansınız, Kırgızım, Karakeçilinin, Osmanlı Devletindeki, Cebrailden, Çanakkale Boğazının, Samanyolunda, Sait Halim Paşa Yalısından, Resmî Gazetede, Millî Eğitim Temel Kanununa, Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliğini, Eski Çağın, Yükselme Döneminin, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatına vb.
“Onun için Batıda bunlara birer fonksiyon buluyorlar.” (Burhan Felek)
1919 senesi Mayısının 19uncu günü Samsuna çıktım. (Atatürk)

Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğu zaman ekten önce kesme işareti kullanılır:Hisardan, Boğazdan vb.

Belli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde büyük harfle yazılan kanun, tüzük, yönetmelik sözlerinin ek alması durumunda kesme işareti kullanılır: Bu Kanunun 17. maddesinin c bendi... Yukarıda adı geçen Yönetmelikin 2nci maddesine göre... vb.

Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce konur: Yunus Emrenin (1240?-1320), Yakup Kadrinin (Karaosmanoğlu) vb.

Ek getirildiğinde Avrupa Birliği kesme işareti ile kullanılır: Avrupa Birliğine üye ülkeler...

UYARI: Sonunda 3. teklik kişi iyelik eki olan özel ada, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti konmaz: Boğaz Köprümüzün güzelliği, Amik Ovamızın bitki örtüsü, Kuşadamızdaki liman vb.

UYARI: Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: Türkiye Büyük Millet Meclisine, Türk Dil Kurumundan, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkanlığının; Bakanlar Kurulunun, Danışma Kurulundan, Yürütme Kuruluna; Türkiye Büyük Millet Meclisinin 112nci Birleşiminin 2inci Oturumunda; Mavi Köşe Bakkaliyesinden vb.

UYARI: Başbakanlık, Rektörlük vb. sözler, ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde Başbakanlığa, Rektörlüğe vb. biçimlerde yazılır.

UYARI: Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz:Türklük, Türkleşmek, Türkçü, Türkçülük, Türkçe, Müslümanlık, Hristiyanlık, Avrupalı, Avrupalılaşmak, Aydınlı, Konyalı, Bursalı, Ahmetler, Mehmetler, Yakup Kadriler, Türklerin, Türklüğün, Türkleşmekte, Türkçenin, Müslümanlıkta, Hollandalıdan, Hristiyanlıktan, Atatürkçülüğün vb.

UYARI: Sonunda p, ç, t, k ünsüzlerinden biri bulunan Ahmet, Çelik, Halit, Şahap; Bosna-Hersek, Kerkük, Sinop, Tokat, Zonguldak gibi özel adlara ünlüyle başlayan ek getirildiğinde kesme işaretine rağmen Ahmedi, Halidi, Şahabı; Bosna-Herseği, Kerküğü, Sinobu, Tokadı, Zonguldağı biçiminde son ses yumuşatılarak söylenir.

UYARI: Özel adlar yerine kullanılan “o” zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz ve kendisinden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

2. Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur: Nihat Beye, Ayşe Hanımdan, Mahmut Efendiye, Enver Paşaya; Türk Dil Kurumu Başkanına vb.

3. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur: TBMMnin, TDKnin, BMde, ABDde, TVye vb.

4. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur: 1985te, 8inci madde, 2nci kat; 7,65lik, 9,65lik, 657yle vb.

5. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için konur: Başvurular 17 Aralıka kadar sürecektir. Yabancı Sözlere Karşılıklar Kılavuzunun veri tabanının Genel Ağda hizmete sunulduğu gün olan 12 Temmuz 2010 Pazartesinin TDK için önemi büyüktür.

6. Seslerin ölçü ve söyleyiş gereği düştüğünü göstermek için kullanılır:
Bir ok attım karlı dağın ardına
Düştü mola sevdiğimin yurduna
İl yanmazken ben yanarım derdine
Engel aramızı açtı neyleyim (Karacaoğlan)
Şemsin gözlerine bir şüphe çöreklendi: “Dostum nen var? Her şey yolunda mı?” (Elif Şafak)
Güzelliğin on paretmez
Bu bendeki aşk olmasa (Âşık Veysel)

7. Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur: adan zye kadar, Türkçede -lıkla yapılmış sözler.


 
İçeriğe dön | Ana menüye dön