KİP EKLERİ / HABER - DİLEK KİPLERİ - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

KİP EKLERİ / HABER - DİLEK KİPLERİ

TÜRKÇE > KONULAR > FİİLLER

KİP:

1-Fiil kök ve gövdelerinin bildirdiği eylemi, zamana ve biçime bağlayan eklere “kip” denir.
2-Fiiller, zaman ve anlam özelliklerine göre türlü ekler alarak değişik biçimlerde kullanılırlar. Bu kullanılış biçimlerinin her birine “kip” denir.
3-Fiillerin zaman, şahıs veya dilek bildiren ek almış biçimlerine “kip” denir.
4-Eylemin gösterdiği kılış, durum veya oluşun, zamana bağlı olarak nasıl gerçekleştiğini veya gerçekleşeceğini gösteren söyleyiş kalıplarına “kip” adı verilir.
5-Eylemlerin, zaman, istek gereklilik, emir, şart anlamlarından birini taşıyan biçimlerine “kip” denir.

Not: Bir fiilin zaman ve anlam özelliğine göre şekillenmesi kip ekleri sayesinde olur.


---------------------


KİP EKLERİ

*Fiillere zaman ya da dilek (istek, şart, gereklilik, emir) anlamı katan eklerdir.


A) HABER (BİLDİRME) KİPLERİ:

*Fiilin zamanını bildiren kip ekleridir.


1- Görülen Geçmiş Zaman:

(-di, -dı, -du, -dü, -tı, -ti, -tu, -tü)

*Bu ek, geçmişte yapılan bir işin, kişi tarafından görüldüğünü, bilindiğini ifade eder.

Kaç--m , kaç--n , kaç-
Kaç--k , Kaç--nız , Kaç--lar


2- Öğrenilen (Duyulan, Anlatılan) Geçmiş Zaman:

(-mış, -miş, -muş, -müş)

*Bu ek, geçmişte yapılan bir işin, başkasından duyulduğunu ifade eder.

Yaz-mış-ım , yaz-mış-sın , Yaz-mış
Yaz-mış-ız , yaz-mış-sınız , yaz-mış-lar


3- Şimdiki Zaman:

(-yor, -mekte, -makta)

*Bu ekler fiilin şu anda yapıldığını, gerçekleştiğini ifade eder.

Geziyor, boyuyor, gelmekte, yağmakta


4- Gelecek Zaman:

(-ecek, -acak)

*Bu ek, fiilin gelecekte yapılacağını, gerçekleşeceğini ifade eder.

Yatacak, Çıkacak, Sevecek


5- Geniş Zaman:

(-r, -er, -ır)

*Bu ek, fiilin her zaman yapıldığını ya da yapılacağını ifade eder.

Kırar, Erir, Gözler, Görür


Not: Geniş zamanın olumsuzu “-mez, -maz” ekleriyle yapılabilir.
Burada diğerlerinden farklı olarak zaman ekinin ortadan kalktığı görülür.

Gör /  Görmedi           Görür  /  Görmez



B) DİLEK (İSTEME) KİPLERİ:
*Fiilin zamanını bildirmeyen kip ekleridir. İsteme, şart, gereklilik veya emir anlamları içerirler.


1- İstek Kipi:

(-e, -a)

*İsteme anlamı katar.

Çıkayım, Yiyesin, Kıralım


Not: En sık kullanımı “-eyim, -ayım, -elim, -alım” dır.


2- Şart (Koşul) Kipi:

(-se, -sa)

*Şart anlamı katar.

Koşsak, Sevsen, Yaşasam


3- Gereklilik Kipi:

(-meli, -malı)

*Gerekme ve ihtimal anlamı katar.

Düşünmeliyiz, Yürümelisiniz, Olmalı


4- Emir Kipi:

(Sabit eki yok)

*Emretme anlamı katar.
*Emir kipinde fiil, şahıslara göre ek alır.
* 1. Tekil ve 1. Çoğul kişilerin emir çekimi yoktur.

1. T: - 1. Ç: -
2. T: Gel 2. Ç: Gel-in(iz)
3. T: Gel-sin 3. Ç: Gel-sinler


---------------------


FİİLLERDE KİŞİ (ŞAHIS) VE EKLERİ:

*Fiilde bildirilen işin, oluşun ya da durumun kim tarafından yapıldığını belirten eklerdir. *Özneyi bulmamızı sağlarlar.
*Genelde kip eklerinden sonra gelirler.

1. tekil kişi (ben) Geldi-m / Geliyor-um / Gele(y)-im

2. tekil kişi (sen) Geldi-n / Geliyor-sun / Gele-sin

3. tekil kişi (o) Geldi (kişi eki yoksa 3. tekil kişi çekiminde)

1. çoğul kişi (biz) Geldi-k / Geliyor-uz / Gele-lim

2. çoğul kişi (siz) Geldi-niz / Geliyor-sunuz / Gele-siniz

3. çoğul kişi (onlar) Geldi-ler /Geliyor-lar / Gele-ler

---------------------


BASİT ZAMANLI FİİLLER:
(Basit Çekimli Fiiller)

*Tek bir kip eki alan fiillerdir.

Fiil + Kip Eki + Şahıs Eki

Sür++m    à Görülen Geçmiş Zaman

Bak+mış+sın à Öğrenilen Geçmiş Zaman


 
İçeriğe dön | Ana menüye dön