AYT EDEBİYAT DERS NOTLARI-24 - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

AYT EDEBİYAT DERS NOTLARI-24


AYT EDEBİYAT DERS NOTLARI-24
 
BATI ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI
NAZIM BİÇİMLERİ VE TÜRLERİ:



1-SONE:

*İlk olarak İtalyan edebiyatında görülmüştür.  

*Bu nazım biçimini sanatçılarımız Fransız edebiyatından etkilenerek kullanmışladır.  

*Genel olarak kısa şiir, türkü anlamına gelir.

*İki dörtlük ve iki üçlükten (14 dizeden) oluşan, özel bir uyak düzeni olan nazım şeklidir.

*Sonelerin konusu genellikle lirik konular ve aşktır. Ama her tür konu işlenebilir.

*Türk edebiyatında ilk olarak Servet-i Fünun şairleri kullanmıştır.  

*Edebiyatçılarımız, bu türü olduğu gibi almamış, uyak düzeninde değişiklik yapmışlardır.

*Dörtlükler genelde sarmal kafiyedir.

*En çok kullanılan uyak düzenleri şöyledir: abba, cddc, eff, egg / abba, cddc, eef, ggf / abab, cdcd, eff, egg /  abab, cdcd, eff, ggf

*Sonelerde asıl duygu ve düşünce üçlüklerde dile getirilir.

*Özellikle son dize, duygu yönünden en güçlü dize olur.

*Tevfik Fikret ve Cenap Şehabettin bu nazım şeklini bolca kullanmışlardır.  

-----------------------------------------


2-TERZA-RİMA:

*İtalyan edebiyatında kullanılmaya başlamıştır.

*Üçlü kıtalardan oluşan (sınır yoktur) ve sonu tek dizeye bağlanan bir nazım şeklidir. (3,3,3,…….1)

*Kafiye örgüsü: aba, bcb, cdc,………,d

*Dante'nin "İlahi Komedya”sını bu biçimle yazılmış olması, terza-rimanın yaygınlık kazanmasını sağlamıştır.

*Türk şiirinde Tevfik Fikret ilk kullananlardandır. Şehrayin’de denemiştir.

*Çok fazla kullanılan bir tür olamamıştır.

-----------------------------------------


3-TRİYOLE:

*10 mısralık nazım şeklidir. (2, 4 , 4)

*Önce iki mısralı kısım, sonra dörder mısralı ikinci kısım gelir.  

*Kafiye şeması: AB/ aaaA/ bbbB şeklindedir.  

*İlk iki mısraın birincisi ilk dörtlüğün sonunda; ikincisi ikinci dörtlüğün sonunda tekrar eder.

*Son dize en güçlü dizedir.

*Servet- i Fünun şairleri tarafından nadir de olsa kullanılmıştır.

-----------------------------------------


4-BALAD:

*Batı edebiyatlarında, konusunu heyecan verici ya da romantik hikâyelerden alan halk türkülerine, halk şiirlerine "balad" adı verilir.  

*Daha çok eski Fransız şiirinde görülür.

*Baladlar, 3 uzun 1 kısa (sunu) bentten oluşur.  

*Kısa bent, önceki bentlerin yarısı kadardır.

*Bentlerdeki mısra sayısı bakımından bir sınırlama yoktur.

*Bentler, uyak türü, uyak örgüsü ve dize sayısı yönünden birbirine benzer.

*Son mısralar nakarat olarak kullanılabilir.

*Bu nazım biçimi Türk edebiyatında fazla kullanılmamıştır.

-----------------------------------------


5-SERBEST MÜSTEZAD:

*19. yüzyıl sonlarında özellikle Servet-i Fünuncuların geliştirdikleri bir nazım biçimidir.

*Divan şiirindeki müstezat'tan bazı özellikleriyle ayrılır.

*Serbest müstezat, hem aruz hem de hecenin çeşitli kalıplarıyla yazılabilir.

*Aynı nazım içinde yalnız bir kalıp değil, başka kalıplar da kullanılabilir.

*Uzun ve kısa mısralar kimi zaman belli bir düzen içinde sıralanır, kimi zaman da herhangi bir düzene bağlı kalınmaz.

*Kafiye örgüsünün düzenlenişi de kurala bağlı değil, şairin isteğine bağlıdır.

*Müstezat'ın daha özgürce kullanılmış biçimdir.

*Sembolizmin yaygın olduğu bir dönemde Fransa'da ortaya çıkan bir şiir şeklidir.

*Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati şairlerince kullanılmıştır.

*Serbest müstezatta, nazım nesre yaklaştırılmıştır.

*Bu özellikleriyle serbest müstezat, Divan şiirindeki müstezat'ın geliştirilmesiyle oluşturulmamış, doğrudan Batı şiirinden alınmıştır.

*Serbest nazıma geçişte bir basamak olmuştur. Serbest nazıma geçişi sağlamıştır.

*Serbest müstezatın başarılı örneklerini Tevfik Fikret, Cenap Sahabettin ve Ahmet Haşim vermiştir.


 
İçeriğe dön | Ana menüye dön