AYT EDEBİYAT DERS NOTLARI-27 - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

AYT EDEBİYAT DERS NOTLARI-27


AYT EDEBİYAT DERS NOTLARI-27


SERVETİFÜNUN EDEBİYATI SANATÇILARI-B

          
ALİ EKREM BOLAYIR: (1867-1937)

*Şair, yazar, devlet adamı, öğretmen, Nâmık Kemal’in oğlu

*On yaşlarında şiir yazmaya başlamıştır.

*17-18 yaşlarında ilk şiir denemelerini Mirsad ve Resimli Gazete’de yayımlamıştır.  

*Önce “İlham”, uzun bir süre de “A. Nâdir” imzasını kullanır.

*Maârif, Malûmat ve Servet-i Fünûn’da şiir ve yazıları yayımlanmaya başlar.

*Şiir anlayışını, Servet-i Fünun ve Meşrutiyet sonrası olmak üzere iki devreye ayırabiliriz.

*1908’e kadar kişisel, Meşrutiyetin İlanı ile birlikte daha çok sosyal, vatani, dini konular işlemiştir.

*Tevfik Fikret gibi nazmı nesre yaklaştırma çabasındadır.

*Nazmı nesre yaklaştırdığı “Vasiyet” adlı şiirinde Anadolu ağzını kullanarak yankı uyandırmıştır.

*Osmanlıca’nın ve aruzun koruyucusu olmakla birlikte, birçok şiirinde konuşma dilini ve hece veznini kullanmıştır.

*Hece ölçüsünü topluluk içinde ilk deneyen odur.

*Şiirlerinde genellikle tabiat, aşk ve ölüm gibi bireysel temaları işlemiştir.

*Servet-i Fünûn şairlerinden farklı olarak, sosyal konulara da yer vermiştir.

*Servet-i Fünûn şiiri hakkında uzun bir tenkit yazmış ve Servet-i Fünûn’dan ayrılmak zorunda kalmıştır.

*Ali Ekrem çoğu eserini II. Meşrutiyet’ten sonra kaleme almıştır.

*Bu dönemde, şiirlerini daha sade bir dille yazmış ve yer yer heceyi kullanmıştır.

*Çanakkale ve İstiklâl Savaşı yıllarında millî kahramanlık şiirleri yazar.

*Genel anlamda realist şiirler yazma gayreti içinde olduğu görülür.

*Edebiyat tarihi, tiyatro ve çocuk edebiyatı ile ilgili eserleri de vardır.

>>> ESERLERİ:

Şiir: Kasîde-i Askeriyye (Hürriyet Kasidesine nazire), Kırmızı Fesler, Zılâl-ı İlhâm, Çocuk Şiirleri, Ana Vatan, Şiir Demeti (Çocuklar için), Vicdan Alevleri, Tâir-i İlâhî (mesnevi tarzında hikâye)

Nazım-nesir karışık: Ordunun Defteri, Rûh-ı Kemâl

Dil ve Edebiyat İncelemeleri: Lisân-ı Edebiyyât, Edebî Meslekler, Lisân-ı Osmânî, Nazariyyât-ı Edebiyye Dersleri, Şerh-i Mütûna Medhal, Lisanımız, Târih-i Edebiyyât-ı Osmâniyye, Külliyyât-ı Kemâl Tab Olunuyor

Monografi: Recâizâde Mahmud Ekrem Bey, Nâmık Kemal  

Tiyatro: Bâria, Yavuz Sultan Selim, Sükût, Mama Dadım Darılır, Engel, Eğlenirken


-----------------------------------------


FAİK ÂLİ OZANSOY: (1876-1950)

*Şair, yazar, devlet adamı, öğretmen, Süleyman Nazif’in kardeşi

*Türkçe, Fransızca öğretmenliği yapmıştır.

*Oğlu ile birlikte “Marmara” adlı aylık bir dergi çıkarır.

*Şiirinin gelişimi şu şekilde olmuşur:
1-Bencil, karamsar > Bireysel konular
2-Aşk, kadın, tabiat > Romantik konular
3-Vatan, millet > (Sosyal konular)

*İlk şiirlerinde, “Zahir” adını kullanmıştır.

*Şiire Servet-i Fünûn edebiyatı içinde başlamış, Fecr-i Âtî edebiyatı içinde de yer almıştır.

*Divan edebiyatı etkisinde kalmadan şiirler yazmıştır.

*Hâmid’i taklit etmesi ve onun yolundan gitmesi “ikinci Hâmid” olarak adlandırılmasına yol açar.

*Şiirlerinde ağır bir dil kullanmış, Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalara çokça yer vermiştir.

*Duygu ve hayale, ruh, ürperti ve sezgilere geniş yer ayırmıştır.

*İşlediği bir başka tema da çocukluk günlerinde yaşanılan yerlere duyulan özlemdir.

*1908’den sonra karamsarlık yerini dış çevre ile ilgilenmeye bırakır.

*Savaş yıllarında millî duyguları güçlendirici, ordunun maneviyatını artırıcı nitelikte şiirler kaleme almıştır.

*Son eserlerinin dilinde sadeleşme görülür.

*Servet-i Fünûn mensupları arasında 1908 sonrasında tiyatro ile ilgilenen yazarlardandır.

*Viyana’da parasız kalan Abdülhak Hâmid’in duygularına tercüman olmak amacıyla “Şâir-i A‘zam’a Mektup” adlı uzun ve ünlü manzumesini yazmıştır.

*Faik Âli’nin bazı şiirleri (güfteleri) Türk mûsikisinin çeşitli formlarında bestelenmiştir.

*Nesiller arası köprü vazifesi gören sanatçılardandır.

*Bazı tercümeleri de vardır.

>>> ESERLERİ:

Şiir: Fâni Teselliler, Midhat Paşa, Temâsil, Elhân-ı Vatan, Şâir-i Azam’a Mektub

Tiyatro: Payitahtın Kapısında (Manzum), Nedim ve Lâle Devri (Manzum)  

Biyografi: Mithat Paşa (Manzume)

----------------------------------------


HÜSEYİN SÎRET ÖZSEVER: (1872-1959)

*Şair, yazar, kâtip

*İlk şiirleri Mektep, Malûmat, Maârif dergilerinde yayımlanmıştır.

*Çocuk denecek yaşta şiirle uğraşmaya başlamış olmasına rağmen, Servet-i Fünûn'a yazmaya başladıktan sonra tam anlamıyla tanınmıştır.

*“Dürdâne-i Garâm”, bu dergide yayımlanmış ilk şiiridir. Sone tarzında yazılmıştır.

*Eski şiirin etkisinde hiç kalmamıştır denebilir.

*İlk şiirlerinde Tevfik Fikret'in tekniği ve Cenap Şahabettin'in duygusallığı göze çarpar.

*Şiirlerinin çoğunda aşk, kadın, tabiat, gurbet ve özlem gibi bireysel temaları işlemiştir.

*Servet-i Fünunun lirik şairlerindendir.

*"Sanat, sanat içindir." ilkesine bütünüyle sadık kalmıştır.

*Şiirlerinde tabiat, bir fon olarak göze çarpar.

*Tabiat; mevsimler ve akşam manzaraları, hüzün, melâl ya da sevinç duygularıyla iç içe tasvir edilir.

*Aşk şiirlerinde genellikle, “yüksek ve düşsel aşklar” dile getirmiştir.

*Az da olsa bazı şiirlerinde vatan sevgisi, toplumdaki zavallı insanlara acıma duygusu, ölüm ve intihar gibi temaları da işlemiştir.

*Ona göre şiir, duygu ve hayal demektir.  

*Hislerinde sürekli bir hüzün ve elem sezilir. Bunda, yaşadığı sürgünlerin etkisi vardır.

*Türk edebiyatında daha çok “özlem-gurbet ve hüzün-melâl” şairi olarak tanınır.

*Zamanla ve olayların etkisiyle Sîret'te dil ve üslup olarak değişmeler meydana gelmiştir.

*Son şiirlerinde hece ölçüsünü denemiş ve dilde sadeliği benimsemiştir.

>>> ESERLERİ:

Şiir: Bağbozumu, Leyâl-i Girizân (Kaçan Geceler), Kargalar (manzum yergi), Kıvılcımlı Kül, İki Kaside (Namık Kemal ile), Bir Mektubun Cevabı ve Hüseyin Avni Ulaş'a, Üstadın Şairi

Nesir: Geç Kalmış Bir Cevap

Makale ve Sohbet: Anadolu Mektupları

-----------------------------------------


SAFVET NEZİHİ: (1871-1939)

*Yazar, kuyumcu

*Asıl adı “Ömer Lütfi”dir.  

*Kapalıçarşı’da baba mesleği olan kuyumculuk işiyle uğraşmıştır.  

*İkdam, Servet-i Fünun, Malumat gazete ve dergilerinde makale, roman ve öykülerini yayımlamıştır.

*1902 yılında İkdam gazetesinde yayımlanan “Zavallı Necdet” romanı ile adını duyurur.

*Bu eser halk arasında çok sevilmiş ve Safvet Nezihî, “Zavallı Necdet yazarı” olarak tanınmıştır.

*Eğlenceye düşkünlüğü yüzünden derbeder bir yaşam sürer.  

*Edebiyat-ı Cedîde’nin ismi pek öne çıkmayan yazarlarındandır.

*Romantik bir yazardır.

*Safvet Nezihi, eserlerinde romantik bir duyarlılıkla ve aşırı duygusal bir şekilde aşk temasını işler.  

>>> ESERLERİ:

Roman: Zavallı Necdet, Kadın Kalbi, Teehhül Âleminde, Müsebbib, Kumar Beliyyesi, Hemzad, Kadınlar Arasında

Oyun: İzah ve İstizah, Garibeler

Makale: Makâlât-ı Nezihi

-----------------------------------------


SAFVETÎ ZİYA: (1875-1929)

*Yazar, memur

*Edebiyata Servet-i Fünuncu bir yazar olarak başlamıştır.

*Hikâyelerini 1896 yılından itibaren Servet-i Fünûn dergisinde ve bir ara çıkardığı Ziya adlı günlük gazetede yayımlar.

*İlk hikâyesi 'Onların Ruhu' Servet-i Fünûn dergisinde yayınlanmıştır.

*Eserlerinde dönemini ve etrafındaki insanları konu almıştır.

*Zengin şımarıkların hayat hikâyelerini ve Beyoğlu eğlencelerini anlatan oyun, roman ve hikâyelerle adını duyurmuştur.

* “Salon Köşelerinde” adlı sosyete yaşamını anlatan romanıyla ünlenir.

*Döneminde, Beyoğlu, balo, Fransız tiyatrosu ve suare âlemlerine dahil olan sayılı Türklerden biridir.

*Halit Ziya Uşaklıgil, Safveti Ziya hakkında bir “züppe” tipi çizer.

>>> ESERLERİ:

Roman: Salon Köşelerinde, Yarım Kalmış Yıldız Böcekleri

Öykü: Bir Tesadüf, Bir Safha-i Kalp, Kadın Ruhu, Silinmiş Çehreler-Beliren Simalar, Hanım Mektupları (mektup tarzında öyküler)

Oyun: Haralambos Cankiyadis (komedi)

Diğer: Adab-ı Muaşeret Hasbihalleri, Dahili Teşrifat Rehberi, Nasıl Giyinmeli

-----------------------------------------


AHMET İHSAN TOKGÖZ: (1868-1942)

*Servet-i Fünun dergisinin sahibi, yazar, memur, öğretmen, siyaset adamı, çevirmen, gazeteci, matbaacı, yayımcı, spor yöneticisi

*Fransızcadan ilk tercüme eserini Mekteb-i Mülkiyede öğrenciyken yayımlamıştır.  

*Cihan ve Şafak mecmualarında, Tercümân-ı Hakîkat gazetesinde, tercüme ve telif yazıları neşredilir.  

*Memurluğa devam ederken haftalık “Ümran” dergisini yayımlamaya başlar.

*Dergi kapanınca, Jules Verne’in Seksen Günde Devr-i Âlem’ini tercüme ve neşrederek yayımcılığa başlamıştır.

*Çevirileri ile Jules Verne’in tanınmasını ve sevilmesini sağlamıştır.

*Memurluktan ayrılarak “Âlem Matbaası Ahmed İhsan ve Şürekâsıbasımevini kurar.  

*Ahmed İhsan, ilk defa çinkografi ve klişehaneye sahip Avrupai bir Türk matbaası kurmuştur.

*Türk kültürüne kazandırdığı 63 eserin 49’unu kendi matbaasında basmıştır.  

*Tercüman olarak çalışmaya başladığı Servet gazetesinin sahibi ile anlaşarak bu gazetenin ilâvesiymiş gibi Servet-i Fünûn’u çıkarmaya başlar (1891).

*Mütareke yıllarında İstanbul’da Piyer Loti Cemiyeti’ni kurar.

*Millî Mücadele sırasında yer altı mukavemet faaliyetini sürdürür.  

*Tutuklanacağını haber alınca Avusturya’ya kaçmış; Ankara’nın emri üzerine kurduğu haber ajansı ile Almanya ve Avusturya basınında Anadolu harekâtı haberlerini yayımlatmıştır.  

*Eserlerinde Osmanlı Devleti’nin son yarım asrının siyasî, iktisadî, sosyal ve kültürel hayatı hakkında kıymetli bilgiler vermiş bir yazardır.  

*Kaleme aldığı anılarıyla genel tarihe, basın yayın ve edebiyat tarihlerine kaynak olmuştur.

*Türk yayın hayatına en büyük katkısı ilk resimli kitapları bastırmasıdır.

* “Avrupa'da Neler Gördüm” adlı kitabı ülkemizin dış dünyaya açılan ilk pencerelerinden biri olarak büyük ilgi toplamıştır.

*Yaptığı çeviriler ile dikkat çekmiştir.

*Meşrutiyet ve Cumhuriyet döneminin önemli yayımcıları arasındadır.

*Spor yöneticiliği ve yazarlığı yapmıştır.

*Türkiye Milli Olimpiyat Komitesinin ilk başkanı olmuştur.

>>> ESERLERİ:
Gezi: Avrupa’da Ne Gördüm, Altı Hafta Nil’de Seyahat, Tuna’da Bir Hafta

Anı: Matbuat Hatıralarım

Roman: Hâver, Ülfet, Haraşo (çeviri bir romandır)

Araşturma-Derleme: Takvîm-i Ümran, Nev-Usul Fotoğraf, İlm-i Servet, Asya-yı Şarkî’ye Seyahat, Küçük Fıkralar, Bir Fâcia, Demiryolları, Fennî Eğlenceler, Postacı, Bahse Ne Dersiniz, Musavver Nevsâl-i Servet-i Fünûn (beş cilt), Musavver Servet-i Fünûn’un Tarihçesi, Tirol Cephesinde Ateş Hattında

-----------------------------------------


AHMET REŞİT REY: (1870 -1956)

*Şair, yazar, mütercim, öğretmen, bürokrat, milletvekili, bakan

*Besteci Cemal Reşit Rey'in ve tiyatro yazarı Ekrem Reşit Rey'in babasıdır.

*Küçük yaşlarda şiirle uğraşmaya başlamıştır.

*1896'dan sonra Servet-i Fünûn şairleri arasına girer.

*İlk şiiri “Nevha”, Gülşen dergisinde yayımlanmıştır.  

*Bu şiirlerinde, Recaîzâde Mahmut Ekrem ve Abdülhak Hamit Tarhan'ın etkisi görülür.

*Sonraları, yavaş yavaş, bu etkilerden sıyrılmıştır.  

*Mekteb dergisi ve Servet-i Fünûn'daki şiirlerinde kişiliğini bulmuştur.  

*Yazdıklarında “H. Nâzım” imzasını kullanmıştır.

*Önceleri açık bir ifade tarzına sahipken, zamanla Servet-i Fünûn şiirinin genel söyleyişine uymuştur.

*Dili gittikçe ağırlaşmış, açıklığını yitirmiştir.

*Şiirlerinin anlatımındaki bu değişim, içeriğe de yansımıştır.  

*Önceki şiirlerindeki lirizmden uzaklaşmıştır.

*Şiirlerinde biçime, vezne, üsluba ve nazım tekniğine titizlik göstermiştir.

*Şiirlerinde duygu, hayal ve lirizm derinliği görülmez.

*Şiirlerinde duygudan çok mantık hâkimdir.

*Edebi tercümelerde ve fikir hayatında başarılı bir kişilik olarak görülür.

*Şehrak adlı bir günlük gazete çıkarmış ve bu gazetede "Maziden Hale" başlığı altında makaleler yayımlamıştır.

*Öğretmenliği sırasındaki derslerin notlarını iki cilt halinde Nazariyât-ı Edebiye adıyla yayımlamıştır.

>>>ESERLERİ:

Edebi Bilgiler: Nazariyât-ı Edebiye (İki Cilt-Ders Notları)

Çeviri: Racin Külliyâtı (5 cilt), Eneide Tercümesi (Virgile’den), İlyada (Homeros’tan)

Anı: Gördüklerim Yaptıklarım (siyasal anılar)

-----------------------------------------

İSMAİL SAFA: (1867-1901)

*Şair, yazar, eleştirmen, memur, öğretmen

*Gazeteci ve yazar İlhami Safa ile romancı ve fikir adamı Peyami Safa’nın babasıdır.

*Henüz 35 yaşındayken ölmüştür.

*Şiir yazmaya Dârüşşafaka’da öğrenci iken başlamıştır.

*İlk şiirlerini “Safâ” imzasıyla Tercümân-ı Hakîkat’te yayımlar.  

*Şiirlerinden dolayı Muallim Nâci kendisine “şâir-i mâderzâd” (anadan doğma şair) unvanını vermiştir.

*Zaman zaman "Kâmil" takma adını kullanmıştır.

*1889’da ilk manzum eseri Sünûhât’ı bastırmıştır.

*1884-1892 yıllarında yazdığı şiirlerde Muallim Nâci’nin etkisinde kalır.

*1892’den sonra şiirde yeni arayışlara yönelmiştir.

*Bir ara Maârif dergisinde başyazarlık yapar.

*Servet-i Fünun’da ilk basılan şiiri Yar ile Hasb-i Hal’dir.  

*Safa, Tanzimat’tan Servet-i Fünûn edebiyatına geçiş dönemi şairlerinden kabul edilir.

*Tevfik Fikret’le derin bir dostluk münasebeti oluşmuştur.

*Romantizm akımından etkilenen sanatçı, duygu yönü ağır basan, ölçü-kafiye gibi biçimsel kurallara bağlı şiirler yazmıştır.

*Lirik şiirlerinde tabiat, aşk, aile, Allah, kâinat ve ölüm temalarını işlemiştir.  

*"Eski" ve "yeni" tartışmasına girmemiş; hem eski hem yeni şiir özelliklerini taşıyan şiirler yazar.  

*Vezin, kafiye ve dil anlayışı bakımından "eski"nin; zevk bakımından ise "yeni"nin özelliklerine bağlı kalmıştır.

*Şiirlerinde samimilik, tabiilik, açıklık, ahenk söz konusudur.

*Kuvvetli tasvirleri vardır.

*Türk-Yunan savaşlarında vatani manzumeler yazdığı görülür.

*Manzum küçük hikâyeleri de vardır.  

*Çok hisli, nazik ve alçak gönüllü bir sanatçı olarak anılır.

*Oğlu Peyami Safa, kudretli bir edip olarak babasının şair ruhundan çok şey almıştır.  

>>> ESERLERİ:

Şiir: Sünühat, Huz Mâ-Safâ (Hoşuna Gideni Al), Mağdûre-i Sevdâ, Mevlid-i Peder-i Ziyâret, Mensiyyât, Hissiyât, İntâk-ı Hakk’ın Tahmîsi

Eleştiri: Mülâhazât-ı Edebiyye, Muhâkemât-ı Edebiyye

Çeviri: Vehâmetli Sevdâlar (Kardeşi Ahmed Vefa ile birlikte, Emmanuel Gonzales'ten çeviri)

-----------------------------------------


SÜLEYMAN NESİB: (Süleyman Paşazade Mehmet Sami) (1866-1917)

*Şair, yazar, eğitimci

*Servet-i Fünun Edebiyatı içinde yer almış, iddiasız bir şairdir.  

*Şiire genç yaşlarda başlamıştır.

*Ahlâkı ve karakteri şiirlerinde kendisini gösterir.  

*Samimi ve içten şiirler ortaya koymuştur.

*Şiirlerinde Tevfik Fikret’in etkileri görülür.

*Kendini eğitime adamış, mütevazı bir insandır.

*Manzumeleri azdır ve kendisi kitap haline getirmemiştir.

*Sone tarzını ilk kullananlardandır.

>>>ESERLERİ:

Biyografi: Süleyman Paşazade Sami Bey-Külliyât-ı Âsâr ve İhtisâsât (Dostlarının düzenledikleri anma kitabı), Süleyman Paşa Muhakemesi (Babasının hayatı)

Eğitim: İlm-i Terbiye-i Etfal (çocuk eğitimi ile ilgili)

Çeviri: Frobel ve Pestalozzi Usullerinde Talim ve Terbiye Dersleri (eğitim ve öğretim ile ilgili çeviri)


 
İçeriğe dön | Ana menüye dön