DİĞER TÜRLER - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

DİĞER TÜRLER

EDEBİYAT > İSLÂMİ DÖNEM (DİN DÖNEMİ) > DİVAN EDEBİYATI / NESİR

GAZAVATNAME (GAZANAME):

*Ordunun akınlarını, savaşlarını, kahramanlıklarını ve zaferlerini, düz yazı ya da şiir biçiminde anlatan eserlerdir.
*Arapçada gaza, cenk etmek anlamına gelen "gazavât" ile Farsçada destan anlamına gelen "nâme" kelimelerinin birleşimiyle oluşmuştur.
*Daha çok din uğruna yapılan savaşlar için bu ifade kullanılır.
*Arap edebiyatında "magazi" diye bilinir.
*İlk gazavâtnâme örnekleri 15. yüzyılda yazılmaya başlanmıştır.
*Yükselme Devri’nde çokça yazılmış, sonraları azalmıştır.
*En son yazılan gazavatnameler 1853 Kırım Seferi ile 1897 Yunan Harbine aittir.
*Edebiyatımızda kırkı manzum olmak üzere 250 kadar gazavatname vardır.
*Kâşîfi'nin Gazaname-i Rum'u bu türün örnekleri arasındadır.


-------------------------------------------------------------------------------------


MENAKIBNAME:

*Menakıbname, tarikat büyüklerinin ve şeyhlerin kerametlerini konu alan eserlere verilen addır.
*Bu eserlerde, içerisinde bulunulan ortamın gelenek, görenekleri ve inançları yansıtılır.
*Bu eserlerde yer alan kahramanlar olağanüstü işleri gerçekleştiren ve olağanüstü nitelikler taşıyan kimselerdir.
*Evliya menkıbeleri masal, efsane ve destan gibi olağan üstü olayların anlatıldığı edebî türler içinde değerlendirilmekle birlikte konularının gerçek ve kutsal kişiler (velîler) olması, bunların yaşadıkları zaman ve mekânın bilinmesi, anlatılan olayın gerçek olduğuna inanılması, sade bir üslûpla yazılmış olmaları itibariyle diğer türlerden ayrılır.


-------------------------------------------------------------------------------------


SURNAME:

*Sevinçli olayları anlatan eserlerdir.
*Şehzadelerin sünnet düğünleri ve “kadın sultan”ların düğün törenleriyle ilgili eserlerdir.
*Toplumsal yaşama ilişkin bilgiler de yer aldığı için tarihi bir özellik de taşırlar.
*Çoğunlukla minyatürlü yazma yapıtlardır.
*Manzum (genellikle kaside biçiminde) olanları da vardır.
*Nabi ve Vehbi’nin surnameleri vardır.
*Figani’nin Kanuni’nin oğullarının sünnetini anlattığı “Suriyye Kasidesi” bu türün en iyi örneklerindendir.
  

----------------------------------------------------------------------------------


ŞEHRENGİZ:

*Bir şehrin (bazen insanlarının ve özellikle kadınlarının özellikleri de katılarak) güzelliklerinin anlatıldığı eserlerdir.
*Manzum da olabilir.
*Daha çok klasik mesnevi biçiminde kaleme alınırlar.


----------------------------------------------------------------------------------


HABNAME:

*Görülen bir rüya anlatılıyormuş gibi, bir olay ya da kişi hakkında görüşlerin söylenmesi biçiminde yazılır.
*Manzum da olabilir.
*Veysi’nin (17. yüzyıl) Habname’si bu türün en önemli örneğidir.
*Habnameler eleştiri ve yergi de içerir.

 
İçeriğe dön | Ana menüye dön