EDEBİYATIMIZDA İLKLER - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

SONER HOCA İLE TÜRKÇE / EDEBİYAT

İçeriğe git

EDEBİYATIMIZDA İLKLER

TÜRK EDEBİYATINDA İLKLER
(EDEBİYATIMIZDA İLKLER)

*İlk alfabemiz: Göktürk Alfabesi
*İlk sözlüğümüz: Divanü Lügati’t Türk / Kaşgarlı Mahmut
*İlk dilbilgisi kitabımız: Kitabü Cevahiri’n-Nahv fi Lûgati’t-Türk / Kaşgarlı Mahmut
*Türkçeyi ayrı bir dil olarak kabul eden ilk Türkçe dilbilgisi kitabı: Sarfı Türki / Süleyman Hüsnü Paşa
*İlk Türk Şair: Aprunçır Tigin
*İlk Türk yazarı (bilinen): Yolluğ Tigin
*İlk yazılı metin, Türk adının geçtiği ilk metin: Göktürk (Orhun) Yazıtları (Abideleri)
*İlk söylev (nutuk): Göktürk (Orhun) Yazıtları (Abideleri)
*İlk Türk destanı: Alp Er Tunga Destanı
*İlk bibliyografya: Keşfü’z Zünun / Kâtip Çelebi
*İlk hamse sahibi: Ali Şir Nevai
*İlk tezkire: Mecalisü’n Nefais / Ali Şir Nevai
*İlk Anadolu sahasında tezkire: Heşt Behişt / Sehi Bey
*İlk Türkçe ‘divan’ sahibi sanatçı (?): Yunus Emre (Günümüze ulaşmamış)
*Osmanlı edebiyatı sahasında elde mevcut en eski “divan”: Ahmedî Divanı
*İlk matbaada basılan kitap: Vankulu Lügati
*Türkçe yazılan ilk kitap: Kutadgu Bilig / Yusuf Has Hacip
*İlk Siyasetname: Kutadgu Bilig / Yusuf Has Hacip
*İlk hatıra kitabı: Babürname / Babürşah
*İlk batılı anlamda hatıra kitabı: Magosa Hatıraları / Namık Kemal
*İlk gezi kitabı: Miratül Memalik (Ülkelerin Aynası) / Seydi Ali Reis
*İlk batılı anlamda gezi yazısı: Avrupa’da Bir Cevelan / Ahmet Mithat Efendi
*İlk divan şairi: Hoca Dehhani
*İlk süslü nesir temsilcisi: Sinan Paşa

*İlk roman çevirisi: Telemak / Yusuf Kamil Paşa
*İlk yerli roman: Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat / Şemsettin Sami
*İlk edebi roman: İntibah / Namık Kemal
*İlk tarihi roman denemesi: Yeniçeriler / Ahmet Mithat Efendi
*İlk tarihi roman: Cezmi / Namık Kemal
*İlk realist roman: Araba Sevdası / Recaizade Mahmut Ekrem
*İlk batılı tekniğe uygun roman: Aşk-ı Memnu /Halit Ziya Uşaklıgil
*İlk köy romanı: Karabibik / Nabizade Nazım
*İlk gezi (yolculuk) romanı: Acâib-i Âlem (Dünyanın Olağanüstülükleri) / Ahmet Mithat Efendi
*İlk mektup roman denemesi: Felsefe-i Zenan / Ahmet Mithat Efendi
*İlk psikolojik roman denemesi (Tezli roman): Zehra / Nabizade Nazım
*İlk psikolojik roman (Tahlil Romanı): Eylül / Mehmet Rauf
*İlk natüralist eser (roman): Zehra / Nabizade Nazım
*İlk polisiye roman: Esrar-ı Cinayet / Ahmet Mithat Efendi
*İlk batılı anlamda realist ve modern roman: Mai ve Siyah / Halit Ziya Uşaklıgil
*İlk kadın romancımız: Fatma Aliye Hanım
*İlk kurtuluş savaşını doğrudan işleyen roman: Ateşten Gömlek / Halide Edip Adıvar
*İlk yerli çizgi roman Türk kahramanı: Köroğlu
*İlk çocuk çizgi roman: Kara Maske
*İlk çocuk romanı: Bağrı Yanık Ömer / Mahmut Yesari
*İlk dış Türkleri konu alan roman: Gönül Hanım / Ahmet Hikmet Müftüoğlu
*İlk iç monolog tarzı roman: Bir Düğün Gecesi / Adalet Ağaoğlu
*İlk postmodern roman: Tutunamayanlar / Oğuz Atay
*Tanzimat’ta ilk macera romanları: Hasan Mellah – Hüseyin Fellah / Ahmet Mithat Efendi

*İlk hikâye denemesi: Müsameretname / Emin Nihat
*İlk batılı anlamda hikâye denemesi: Küçük Şeyler / Samipaşazade Sezai
*İlk hikâye kitabı: Letaif-i Rivayat / Ahmet Mithat Efendi
*İlk kez Anadolu’yu hikâyede gerçek anlamda işleyen: Refik Halit Karay
*İlk konuşma diliyle yazan hikâyeci: Ömer Seyfettin
*Kölelik konusunu ele alan ilk eser (hikâye): Esaret / Ahmet Mithat Efendi

*İlk yerli tiyatro eseri: Şair Evlenmesi / Şinasi
*İlk sahnelenen yerli tiyatro: Vatan yahut Silistre / Namık Kemal
*İlk aruzla yazılan tiyatro eseri: Eşber / Abdülhak Hamid Tarhan
*İlk heceyle yazılan tiyatro eseri: Nesteren / Abdülhak Hamid Tarhan
*Hece ile yazılan ve oynanan ilk manzum tiyatro: Binnaz / Yusuf Ziya Ortaç
*İlk tiyatro uyarlaması yapan: Ahmet Vefik Paşa
*İlk epik tiyatro denemesi: Keşanlı Ali Destanı / Haldun Taner
*İlk Müslüman kadın tiyatrocu: Afife Jale
*İlk çocuk tiyatromuz: Çocuklara İlk Tiyatro Dersi – Gülmeyen Çocuk / Kemal Küçük
*İlk defa yabancı bir ülkede geçen tiyatro: Finten / Abdülhak Hamid Tarhan

*İlk resmi Türkçe gazete: Takvim-i Vakayi
*İlk yarı resmi gazete: Caride-i Havadis (William Churchill)
*İlk özel gazete: Tercüman-ı Ahval / Şinasi ve Agâh Efendi
*İlk resimli gazete: Âyine-i Vatan / Eğribozlu Mehmet Arif Bey
*Avrupa’da çıkarılan ilk Türk gazetesi: Muhbir / Ali Suavi

*İlk defa düzyazıda noktalama işaretlerini kullanan, ilk Türk gazetecisi, İlk şiir çevirisi yapan, ilk makaleyi yazan, ilk tiyatroyu yazan, edebiyat kelimesini ilk kullanan, ilk kez şiirine ad koyan: ŞİNASİ
*İlk makale: Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi / Şinasi
*İlk batılı anlamda fabl örneği: Eşek ile Tilki / Şinasi
*İlk fabl çevirisi yapan: Şinasi
*İlk atasözleri derlemesi: Durub-i Emsal-i Osmaniye / Şinasi

*İlk pastoral şiir: Sahra / Abdülhak Hamid Tarhan
*İlk şiir antolojisi: Harabat / Ziya Paşa
*İlk didaktik şiir, ilk aruzla yazılan eser, ilk mesnevi: Kutadgu Bilig / Yusuf Has Hacip
*İlk mensur şiir örnekleri veren: Halit Ziya Uşaklıgil
*İlk defa şiirde Türk kelimesini kullanan: Mehmet Emin Yurdakul
*İlk kafiyesiz şiir: Validem / Abdülhak Hamid Tarhan
*İlk köyden bahseden şiir: Köylü Kızların Şarkısı / Muallim Naci
*İlk çocuk şiiri örnekleri: Şermin / Tevfik Fikret
*İlk defa şiirde noktalama kullanan: Tevfik Fikret
*Tanzimat sonrası ilk kadın şair: Nigar Hanım
*İlk çocuk şiir kitabı: Çocuk Şiirleri / İbrahim Alaaddin Gövsa
*Tekke şiirinin kurucusu: Ahmet Yesevi
*İlk fabl örneği: Harname / Şeyhi

*Osmanlı basınının ilk Türk dergisi: Vekayi-i Tıbbiye (1850) (İlk meslek dergisi)
*İlk Türkçe bilim dergisi: Mecmua-i Fünun / Münif Paşa
*İlk mizah dergisi: Diyojen / Teodor Kasap
*İlk çocuklara yönelik dergi: Mümeyyiz / Sıdkı Efendi
*İlk resimli dergi: Mirat

*İlk edebiyat teorisi yapıtı: Talim-i Edebiyat / Recaizade Mahmut Ekrem
*İlk edebiyat tarihçimiz: Abdülhalim Memduh Efendi
*‘Edebiyat tarihi’ adıyla yazılan ilk eser: Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye / Abdülhalim Memduh Efendi
*İlk batılı anlamda edebiyat tarihçimiz: Mehmet Fuat Köprülü
*İlk eleştiri eseri: Tahrib-i Harabat / Namık Kemal
*İlk edebiyat eleştirisi: “Lisan-ı Osmanînin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülahazatı Şamildir” (Osmanlı Dilinin Edebiyatı Hakkında Bazı Düşünceleri İçerir) başlıklı makale / Namık Kemal
*İlk ansiklopedimiz (tarih-coğrafya): Kamusül Âlem / Şemsettin Sami
*İlk edebi ve felsefi çeviri: Muhaverat-ı Hikemîye / Münif Paşa
*İlk ‘günlük’ terimini kullanan: Falih Rıfkı Atay
*İlk batılı anlamda günlük örneği: Seyahat Jurnali / Direktör Ali Bey
*İlk mizahi sözlük: Lehçetül Hakayık / Direktör Ali Bey
*İlk özdeyiş örnekleri: Lehçetül Hakayık / Direktör Ali Bey
*İlk edebi bildiri yayınlayan topluluk: Fecri Ati
*Adında ‘Türk’ kelimesi geçen Türkçeden Türkçeye ilk sözlük: Kamus-i Türki / Şemsettin Sami
*Dilde sadeleşmeyi savunan ilk yayın organı: Genç Kalemler
*İlk fıkra yazarı: Ahmet Rasim
*İlk mülakat (röportaj): Rüya / Ziya Paşa
*Aruzu Türkçeye uyarlayan ilk şair: Tevfik Fikret
*Edebiyatımızda yayınlanan ilk ortak kitap: Yedi Meşale
*Cumhuriyet döneminde kurulan ilk edebi topluluk: Yedi Meşaleciler
*Çocuklar üzerine yazılmış ilk eserler: [ Hayriyye / Nabi ]  - [ Lütfiye / Sümbülzade Vehbi ]
*En uzun ömürlü edebiyat dergimiz: Varlık / Yaşar Nabi Nayır
*İlk postmodern eser veren: Oğuz Atay
*Edebiyatımızda yazıya geçirilen ilk masallar: Billur Köşk Masalları / Tahir Alangu
*Tanzimat’ta materyalizmi ele alan ilk sanatçı: Ahmet Mithat Efendi


TARİH İÇİNDE TÜRK EDEBİYATI


İSLAMİYET ÖNCESİ (DESTAN DÖNEMİ)













    CUMHURİYET DÖNEMİNDE COŞKU VE HEYECANI DİLE GETİREN METİNLER



    CUMHURİYET DÖNEMİNDE OLAY ÇEVRESİNDE OLUŞAN EDEBÎ METİNLER

    ANLATMAYA BAĞLI EDEBÎ METİNLER
    (HİKÂYE-ROMAN)



    GÖSTERMEYE BAĞLI EDEBÎ METİNLER
    (TİYATRO METİNLERİ) (DRAMA METİNLERİ)

    İçeriğe dön