İNTAK / TARİZ / SEHL-İ MÜMTENİ - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

İNTAK / TARİZ / SEHL-İ MÜMTENİ

EDEBİYAT > ŞİİR (COŞKU VE HEYECANI DİLE GETİREN METİNLER) > SÖZ SANATLARI

7- İNTAK (KONUŞTURMA):
*İnsan dışındaki varlıkları konuşturmaktır.  
*Her intak sanatında teşhis sanatı vardır; ancak her teşhiste intak sanatı yoktur.

Örnek:
Deniz ve Mehtap sordular seni: Neredesin?

Maymun şunu anlatmak istemişti fikrince:
Boşa gitmez kötüye bir ceza verilince.

Dal bir gün dedi ki tomurcuğuna:
İçimde kanayan yara gibisin.



8- TARİZ (DOKUNDURMA – İĞNELEME – SİTEM):
*Bir sözün, görünürdeki anlamının tam tersi amaçlanarak kullanılmasıyla gerçekleştirilen mecazlı anlatımdır.
*Bir kişiyi iğneleme, bir konuyla alay etme veya sözün tam tersini kastetmedir.
*Kinayedekinden daha keskin alay ve eleştiri içerir.  
*Yazıda tariz, bazen parantez içerisinde ünlem (!) işaretiyle belli edilir.

Örnek:
Bu ne kudret ki elifbayı okur ezberden.  
(Elifbayı ezberden okumak basit bir şeydir.)

Bir nasihatim var zamana uygun,
Tut sözümü yattıkça yat uyuma,
Meşhur bir kelamdır sen kazan sen ye,
El için yok yere yanma(!)

O kadar zeki ki bütün sınıfları çift dikiş gidiyor.


9- SEHL-İ MÜMTENİ:
*Söylenmesi veya yazılması çok kolay gibi görüldüğü halde, benzeri yazılamayan yalın, özlü anlatımlara denir.
*Bu tür sözler, derin anlamlıdır.  
*Vecize niteliğindedir.
*Türk Halk Edebiyatında Yunus Emre, bu sanatı ustalıkla kullanmıştır.

Örnek:
“Nush ile uslanmayanı etmeli tekdir,
Tekdir ile uslanmayanın hakkı kötektir.”   Z. Paşa

“Bir garip ölmüş diyeler
Üç günden sonra duyalar
Soğuk su ile yuyalar
Söyle garip bencileyin.” Y. Emre

 
İçeriğe dön | Ana menüye dön