MECAZ / MECAZ-I MÜRSEL / TEŞBİH - TYT TÜRÇE - AYT EDEBİYAT ( YKS ) / SONER HOCA

İçeriğe git

Ana menü:

MECAZ / MECAZ-I MÜRSEL / TEŞBİH

EDEBİYAT > ŞİİR (COŞKU VE HEYECANI DİLE GETİREN METİNLER) > SÖZ SANATLARI

1- MECAZ (DEĞİŞMECE):
*Sözcükleri gerçek anlamları dışında kullanma sanatıdır.  
*Ad değişimi de denir.  
*Anlatımı daha etkili kılmak ve söze canlılık kazandırmak amacıyla yapılır.  
*Sözcükler, ancak cümle ya da deyimlerin içerisinde mecaz anlam kazanır.  
*Atasözlerinde de sıkça karşılaşırız.

Örnek:   
İsteği kabul edilince havalara uçtu.     
Onun iğneleyici sözleri hepimizi rahatsız etti.
Barış umutları yeşerdi.
Her işte kılı kırk yarardı.


2- MECAZ-I MÜRSEL (AD AKTARMASI)(DÜZ DEĞİŞMECE):
*Benzetme amacı olmadan, farklı bazı ilgilerle (iç-dış, parça-bütün vb.), bir sözün başka bir söz yerinde kullanılmasıyla oluşturulan mecazlardır.

Örnek:  

Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilal!  

Parça - Bütün İlişkisi: (hilal>parça, bayrak>bütün)  
“Bayrak” yerine, “hilal” kullanılmış. Yani “hilal” söylenmiş, “bayrak” kastedilmiş.


Soğuk günlerde sobamızı yakardık.

İç – Dış İlişkisi: (soba> dış, yakıt>iç)  
“Yakıt” yerine, “soba” kullanılmış. Yani “soba” söylenmiş, “yakıt” kastedilmiş.


Bugünlerde Yahya Kemal’i okuyorum.

Sanatçı – Eser İlişkisi: (Yahya Kemal>sanatçı, eserleri>eser)  
“Yahya Kemal’in eserleri” yerine, “Yahya Kemal” kullanılmış. Yani “Yahya Kemal” söylenmiş, “eserleri” kastedilmiş.


Ön sokakta yer yok, arabayı arkaya bırakınız. (arka sokağa)


Kitapları birinci hamura basıldı. (birinci hamur kâğıda)


Türkiye, sizinle gurur duyuyor. (Türkiye’deki insanlar)


Kimin cebi çalıyor? (cep telefonu)


3- TEŞBİH (BENZETME):
*Anlatımı güçlendirmek amacıyla, aralarında ortak özellik bulunan iki varlık ya da kavramdan -ortak nitelik yönünden- güçlü olandan zayıf olana aktarma yapılmasıdır.
*Sözü daha etkili duruma getirmek için aralarında ilgi bulunan iki unsurdan güçsüz olanı güçlü olana benzetmektir.

Benzetmede dört unsur bulunur:
1) Benzeyen
2) Benzetilen  
3) Benzetme Yönü
4) Benzetme Edatı

Örnek:

Çocuk tilki gibi kurnaz biriydi.

Çocuk: Benzeyen
Tilki: Kendisine Benzetilen  
Gibi: Benzetme Edatı
Kurnaz: Benzetme Yönü

Cüneyt, aslan gibidir. (Benzetme yönü yok.)

Ahmet, çalışkanlıkta arıdır. (Benzetme edatı yok.)

Tam Teşbih: Dört unsuru da bulunan teşbihtir.

Teşbih-i Beliğ (Güzel Benzetme): Sadece benzeyen ve kendisine benzetilenle yapılmış teşbihtir.

Örnek: Kömür gözlüm.


 
İçeriğe dön | Ana menüye dön